Verliezen

Hans van Mierlo, door de Volkskrant gevraagd wat verliezen betekent, citeerde Hein Donner – `Winnen is niets, verliezen is alles' – en voegde daar aan toe: ,,Zo is het. Winnen is fijn, maar ook saai. Verliezen doet pijn, maar het is een intense vorm van leven.''

Zo is het inderdaad, maar het is een inzicht van een oud-strijder waar actieve politici en schakers weinig aan hebben. Die kunnen moeilijk naar verlies gaan streven, al was het alleen maar omdat het verlies slechts intens ervaren kan worden door iemand die heeft geprobeerd te winnen.

Bovendien, er zijn nederlagen die te erg zijn en waar je niet meer overheen komt. Larsen en Taimanov verloren met 6-0 van Fischer en werden nooit meer de oude.

In 1977 speelde Vlastimil Hort in IJsland een kandidatenmatch tegen Boris Spasski. Spasski werd ziek en Hort had de match kunnen opeisen, maar daar was hij te aardig voor. Spasski kreeg ziekteverlof en toen speelden ze verder.

In de beslissende partij kon Hort makkelijk winnen, hij zag ook hoe het moest, maar zijn hand trilde zo dat hij de zet niet uit kon voeren. Toen viel zijn vlag en was hij uitgeschakeld. Zo'n nederlaag moet ook heel erg zijn.

Gari Kasparov doet een beetje alsof hij niet echt verloren heeft en zijn nederlaag alleen de inleiding was tot een revanchematch tegen Kramnik. Was er niet afgesproken dat zo'n match er niet zou komen? Had Kasparov zelf niet altijd gezegd dat het recht op revanche niet mocht bestaan?

Zie hoe zijn standpunt een subtiele wijziging heeft ondergaan: ,,De onttroonde wereldkampioen heeft inderdaad geen automatisch recht op een revanchematch. Aan de andere kant heeft de nieuwe wereldkampioen de morele plicht om zijn titel tegen de meest in aanmerking komende kandidaat te verdedigen en wie die kandidaat is, beslist het publiek.

Als er genoeg geld voor een revanchematch is, wil dat zeggen dat men er op vertrouwt dat er voldoende publieke belangstelling voor die match is. En als dat zo is, hoort zo'n match er ook te komen.''

Kortom, wat gebeurt is ook rechtvaardig, anders zou het niet kunnen gebeuren.

Op de olympiade in Istanbul ging het gerucht dat de FIDE het aangekondigde wereldkampioenschap in New Delhi wil aflasten, omdat er niet genoeg geld is en omdat er nu met Kramnik misschien andere leuke mogelijkheden zijn. Als het waar is, is het zuur nieuws voor Van Wely en Piket en voor ongeveer honderd anderen die zich voor dat kampioenschap geplaatst hebben. De FIDE ontkende, maar dat stelde niet iedereen gerust.

Het Nederlandse team weert zich in Istanbul dapper en goed onder zware omstandigheden. Het zit wel tegen. Eerst zag Jan Timman van deelname af.

De jonge Dennis de Vreugt, die naar Istanbul mee zou gaan om stage te lopen, werd toen als zesde speler ingeschreven, niet om hem veel partijen te laten spelen, maar om in geval van nood een extra reserve te hebben. Het kwam er niet van, want na een paar dagen moest hij ziek terug naar huis.

De volgende uitvaller was Sergej Tiviakov, die met een maagbloeding in een Istanbuls ziekenhuis werd opgenomen. Zo bleven alleen Van Wely, Piket, Van der Sterren en Nijboer over. Ze moeten alle dagen spelen, wat erg zwaar is.

Drie rondes voor het eind stond Nederland op een gedeelde zevende plaats, wat onder alle omstandigheden verdienstelijk zou zijn en nu een ware krachtprestatie.

Na aanvankelijk gekwakkel kwamen de Russen in de tiende ronde door een monsteroverwinning van 4-0 op Roemenië waar ze horen, op de eerste plaats. Duitsland bleef tweede onder de bezielende leiding van Artur Jussupow (zo spelt hij zijn naam tegenwoordig, dus zo doe ik het ook), die in Istanbul op zijn oude dag in topvorm is.

Wit Vaganian (Armenië)-zwart Jussupow (Duitsland), tiende ronde

1. Pg1-f3 d7-d5 2. g2-g3 c7-c6 3. Lf1-g2 Lc8-g4 4. c2-c4 e7-e6 5. c4xd5 e6xd5 6. Dd1-b3 Dd8-b6 7. Db3-c2 Pg8-f6 8. 0-0 Lf8-e7 9. d2-d3 Pb8-d7 10. Pb1-c3 Lg4xf3 11. Lg2xf3 d5-d4 12. Pc3-b1 h7-h5 Wits opening is mislukt. Er is geen goede communicatie tussen zijn linker- en rechterhelft en hij heeft daardoor weinig verweer tegen zwarts simpele aanval. 13. Pb1-d2 Pd7-e5 14. Lf3-g2 h5-h4 15. Pd2-c4 Pe5xc4 16. Dc2xc4 Pf6-g4 17. b2-b4 Ta8-d8 18. Lc1-d2 Db6-c7 19. b4-b5 c6-c5 20. b5-b6 a7xb6 21. Dc4-b5+ Ke8-f8 22. Ta1-b1 h4xg3 23. h2xg3 Dc7-e5 24. Tf1-e1 Th8-h2

25. e2-e4 Tegen 25...Dh5 is niets meer te doen. 25...De5-h5 26. Kg1-f1 Th2xg2 27. Kf1xg2 Dh5-h2+ 28. Kg2-f3 Pg4-e5+ Wit gaf op, hij gaat mat na 29. Ke2 Dh5+ 30. Kf1 Dh1+ 31. Ke2 Df3+ 32. Kf1 Pg4.

Wit Van Wely-zwart Krasenkow (Polen), elfde ronde

1. d2-d4 d7-d5 2. c2-c4 e7-e6 3. Pb1-c3 c7-c6 4. e2-e4 d5xe4 5. Pc3xe4 Lf8-b4+ 6. Lc1-d2 Dd8xd4 7. Ld2xb4 Dd4xe4+ 8. Lf1-e2 Pb8-a6 9. Lb4-a5 f7-f6 10. Dd1-d8+ Ke8-f7

11. 0-0-0 b7-b6 12. La5-c3 e6-e5 13. Le2-h5+ g7-g6 14. Lh5-f3 De4-f4+ 15. Td1-d2 Df4xc4

16. Pg1-e2 Dc4xa2 17. Td2-d6 Na een paar pionoffers offert hij nog een toren: 17...Da1+ 18. Kd2 Dxh1 19. Lxc6 en er dreigt zowel 20. Lxa8 als 20. Ld5+ Kg7 21. Lxg8 17...Ta8-b8 18. Th1-d1

18...Lc8-e6 Hier had zwart met 18...Kg7 een veel betere verdediging. Na 19. Lxe5 heeft hij dan het tussenschaak 19...Dc4+

19. Td6-d7+ Le6xd7 20. Td1xd7+ Kf7-e6 21. Td7-d6+ Ke6-f7 22. Td6-d7+ Kf7-e6 23. Lf3-g4+ f6-f5 24. Td7-d6+ De moderne school. Wit herhaalt de zetten, niet om tijd te winnen, maar om de tegenstander sadistisch valse hoop op remise te geven.

24...Ke6-f7 25. Td6-d7+ Kf7-e6 26. Pe2-f4+ e5xf4 27. Td7-d6+ Ke6-f7 28. Td6-d7+ Kf7-e6 29. Td7-d6+ Ke6-f7 30. Dd8-d7+ Pg8-e7 31. Td6-f6+ Kf7-g7 32. Dd7xe7+ Kg7-h6 33. Tf6xg6+

Zwart gaf op.