In Slowakije wordt `nieuwe kracht' Róbert Fico getest

De Slowaken stemmen vandaag in een referendum over vervroegde parlementsverkiezingen. Ex-premier Meciar hoopt zo weer aan de macht te komen. Maar hij moet voor het eerst rekening houden met concurrentie binnen de oppositie.

Een referendum in Slowakije betekent meestal dat het politiek niet goed gaat met het land. Sinds de onafhankelijkheid in 1993 zijn de Slowaken drie keer geraadpleegd. Drie keer was de opkomst te laag voor enige rechtsgeldigheid. Vandaag wordt een vierde referendum gehouden. Ditmaal omdat de oppositie vervroegde verkiezingen wil.

De controversiële ex-premier Vladimír Meciar en zijn partij, de HZDS, nog altijd de grootste van Slowakije, willen terug aan de macht. Halverwege de termijn van de regering van Mikuláû Dzurinda is het referendum het enige middel om dat doel te bereiken. Het gaat niet goed met de brede coalitie die twee jaar geleden aan de macht kwam.

Binnen de door Dzurinda leider regenboogcoalitie is voortdurend onenigheid en spanning en onder de kiezers heeft de regering veel aanhang verloren door ingrijpende maatregelen op gebied van de economie en de sociale zorg. De Europese Commissie sprak deze week in zijn beoordelingsrapport over Slowakije zorg uit over de politieke stabiliteit.

De populist Meciar probeert met zijn referendum handig gebruik te maken van de malaise. Hij heeft voldoende handtekeningen verzameld en president Schuster heeft het referendum geaccordeerd. De regering heeft de Slowaken aangeraden vandaag thuis te blijven in de hoop dat de volksraadpleging opnieuw zal sneuvelen bij gebrek aan opkomst.

De jonge oppositiepoliticus Róbert Fico wil met zijn politieke partij Smer (Richting) wèl wel aan het referendum meedoen. Fico is de `coming man' in de Slowaakse politiek. Smer splitste zich eind vorig jaar af van de sociaal-democraten (SDL), die in de regering zitten, en meldde zich bij de oppositie. De partij werd in één klap een factor van politiek belang met een aanhang van tegen de vijftien procent.

Fico hoopt goed te scoren bij het referendum van vandaag, zelfs als het door de lage opkomst ongeldig zou zijn. ,,Ik denk dat de opkomst tegen de veertig procent zal bedragen, maar van die mensen zal 95 procent tegen de regering stemmen. Dat is hoe dan ook een overwinning voor Meciar.'' Fico speelt een ingewikkeld spel met Meciar. Hij is uit op het electoraat van de voormalige premier. ,,Onze boodschap is duidelijk. Wij werken niet met het fenomeen-Meciar samen, dus ook niet met zijn directe omgeving. Maar de HZDS is nog altijd de grootste partij en daarom sluiten we samenwerking niet uit. De partij moet begrijpen dat ze met Meciar geen toekomst heeft, met ons wel.''

,,Als je even niet kijkt, is het hele Slowaakse politieke landschap weer veranderd'', schreef een Tsjechisch weekblad deze week over de opkomst van Fico. `Een nieuwe Meciar', zo noemen de Slowaakse media hem. ,,Onzin'', antwoordt Fico, die hardnekkig ontkent een populist te zijn. ,,Dat Meciar mij steunt is zijn probleem.'' Zijn tactiek is helder: ,,Meciar is nog altijd de populairste politicus van dit land. We zullen niet slagen tegen hem als we doen wat andere politieke partijen tot nog toe hebben gedaan. We willen de HZDS-aanhang een alternatief bieden.''

Volgens Fico is de Slowaakse kiezer zeer onvolwassen. ,,Mensen maken geen onderscheid tussen politieke partijen of beleid, het gaat hier uitsluitend om persoonlijkheden. Wij willen dat doorbreken met een practisch, concreet beleid: het land moet produceren en de wet moet worden gehandhaafd.''

Fico presenteert zich als de nieuwe ordemaker in Slowakije. Roma (zigeuners) die in het buitenland asiel aanvragen mogen van hem wegblijven. De etnische Hongaren die met hun driepartijencoalitie deel uitmaken van de regering hebben niet bepaald zijn voorkeur. Het populisme in Slowakije heeft een nieuw gezicht.