GENTHERAPIE VERZACHT ZIEKTE VAN PARKINSON BIJ RESUSAPEN

Oude resusapen die verschijnselen van de ziekte van Parkinson vertonen, of jongere dieren waarbij die ziekte met een chemisch middel is opgewekt, knappen op na gentherapie met het gen dat codeert voor een eiwit dat bepaalde neuronen tot groei aanzet.

Onderzoekers uit Chicago en Lausanne probeerden de gentherapie bij twee groepen resusapen nadat was gebleken dat glial cell line derived neurotrophic factor (GDNF) in de reageerbuis en in proefdieren de groei van dopamineproducerende neuronen in de hersenkern substantia nigra bevordert. Bij Parkinsonpatiënten gaan de dopamineproducerende cellen verloren. Het gebrek aan dopamine leidt tot bevingen en een starre postuur.

De eerste auteur van de studie, Jeffrey Kordower uit Chicago beschrijft (Science, 27 okt) dat hij het eiwit GDNF al eens bij een Parkinsonpatiënt in een bloedvat heeft ingespoten. Dat had geen effect. Er is zelfs al eens een studie geweest waarbij Parkinsonpatiënten GDNF in hun hersenvloeistof kregen ingespoten. Ook daar bleef effect uit.

Gentherapie, waarbij het gen voor GDNF door een in de hersenen gespoten infecterend virus in hersencellen wordt geplaatst en wordt geactiveerd, brengt GDNF echter direct in dopamineproducerende cellen. In ratten waarbij Parkinson wordt geïnduceerd beschermt de gentherapie minstens zes maanden tegen die ziekte. Deze week toonden de onderzoekers aan dat GDNF bij resusapen niet alleen in de hersencellen aankomt, maar ook zeker drie maanden, totdat de dieren voor hersenonderzoek werden gedood, effect heeft.

Kordower bestudeerde twee verschillende groepen resusapen. De ene groep stond model voor de beginnende Parkinsonpatiënt en bestond uit acht ongeveer 25 jaar oude apen waarvan er vier het lentivirus met GDNF-gen (lenti-GDNF) kregen geïnjecteerd en de vier andere een lentivirus met een gen dat alleen een signaaleiwit maakte, zodat kon worden gecontroleerd of het virus het ingebrachte gen goed in de hersencellen plaatste. De groepen stonden model voor beginnende en voor full blown Parkinsonpatiënten. De dieren die gentherapie kregen verbeterden behoorlijk. In een commentaar in Science voerziet Lars Olson, neuroloog aan het Karolinska Institute in Stockholm, in de toekomst gecombineerde therapieën die de ziekte van Parkinson echt kan genezen.