Dodelijk voor lichaam en geest

Mijn diagnose is dat Nederland nu dicht het terminale stadium van debiliteit is genaderd. In elk geval op de televisie. De afgelopen week was op de BBC een bijzonder aardige documentaire te zien over de zonderlinge Engelse dichter-kunstenaar William Blake, waarna men nog een uur een aflevering van de leerzame reeks geschiedenisprogramma's door Simon Schama kon meepikken. Terzelfder tijd zond de Vlaamse zender Canvas een tweedelige, uitermate informatieve documentaire uit over Bush en Gore, waarin op heldere wijze de politieke opkomst, sociale achtergrond en persoonlijke idiosyncrasieën van beide presidentskandidaten voor het voetlicht kwamen. Op de Nederlandse tv doen we het deze week met een documentaire over een Amerikaanse huurmoordenaar.

Dit hoeft op zichzelf geen kwelling te zijn, zelfs niet als SBS het door haar uitgezonden programma aanprijst als 'indringend, fascinerend en spraakmakend'. Maar deze aflevering van de reeks `Reportage' over Richard Kuklinski, een nogal gestoorde persoonlijkheid die tijdens zijn lange carrière als hitman op velerlei wijzen meer dan honderd mensen ombracht terwijl hij een gezellig familieleven onderhield met drie bloedjes van kinderen, biedt slechts weinig verpozing. Wel iets anders.

Meer nog dan door beschrijvingen van de uitwerking van cyaankali of een cirkelzaag op het menselijk lichaam, wordt men tijdens het kijken naar dit programma (oorspronkelijk een aflevering uit de reeks American Undercover) getroffen door een veel naarder gevoel in de onderbuik. Wie het feit onder ogen ziet dat elders in de ether, en elders in de wereld veel interessanter, uitdagender, grappiger en intelligenter zaken gaande zijn, kan niet anders dan concluderen dat de desintegratie van ons onderwijs z'n tol begint te eisen op het vaderlandse geestesleven. Wat zijn wij voor een natie dat wij een interview met een psychopaat die anderen heeft afgeslacht de moeite waard vinden om uit te zenden, en om te bespreken in deze krant?

Kuklinski mag dan als bijnaam `The Iceman' hebben (ofwel vanwege zijn koelbloedigheid ofwel omdat hij nu en dan lijken in de diepvries stopte), veel heeft hij niet te melden. Of het zou moeten zijn dat hij zulk effectief gif wist te mengen dat een druppel ervan op iemands overhemd voldoende was om hem naar de andere wereld te helpen, zodat de cirkelzaag thuis kon blijven, en Kuklinski zonder vervelende bloedspatten op z'n schoenen Kerstmis met z'n familie kon vieren. Spijt, berouw of enig ander gevoel heeft hij niet, zo blijkt uit deze samenvatting van zeventien uur interview. Spijt heb ik wel dat ik ernaar heb gekeken, met als enig resultaat dat ik u kan waarschuwen. Kijk niet, en wantrouw iedereen met een cirkelzaag in de kofferbak.

The Ice Man: interview met Richard Kuklinski, zondag, SBS6, 23.00-0.05u.

    • Bastiaan Bommeljé