Modern kiezen

Omdat ik een paar dagen in Berlijn logeerde, had ik graag geschreven over de Brandenburger Tor, de Potzdamer Platz, de Karl Marx Allee en over dat fantastische gebouw waarin de Scandinavische landen hun ambassades hebben ondergebracht. Via Unter den Linden had ik u meegenomen naar het voormalige Oost-Berlijn. Voor de val van de muur kon je daar uren dwalen zonder een café te vinden, maar tegenwoordig bestaat er rond Uranienburg een heftig uitgaansleven waarin de meest opzichtige hoeren rondlopen die ik ooit heb gezien. Jammer dat Ischa niet meer leeft, want de combinatie van Duits en prostitutie zou voor hem een luilekkerland hebben betekend.

Misschien had ik het huis gevonden waar mijn vader in 1928 woonde als correspondent van Het Volk, een vergeten krant uit een socialistisch verleden. Alles is hier trouwens verleden, zelfs de grote demonstratie die wordt gehouden tegen het fascisme. Er schijnen honderdduizenden mensen te komen met fakkels. Zij willen allemaal aan de wereld laten zien dat Duitsers veranderd zijn en dat neonazi's tegenwoordig geen kans meer krijgen.

Maar wat een verkeerde timing! De wereld ziet vrijwel niets van dit `historische signaal'. Buiten demonstreren de Duitsers, binnen zit de wereld naar televisie te kijken. Ik ook. Achtenveertig uur lang ben ik mijn hotelkamer niet uit geweest. Ich bin even kein Berliner, maar een Amerikaan die ademloos kijkt naar alles wat er in Florida gebeurt. Een mooi schiereiland, Florida. De zee is er zo warm dat je er uren in kunt liggen. Het is de staat van de rijken en de ouden van dagen. Het woord yuppie is er uitgevonden. In het zuiden ligt het moeras van de Everglades, waar je krokodillen kunt voeren. Sinds gisteren is Florida `a battleground'.

Met verbazing wordt gesproken over het feit dat al dit onduidelijke gerommel met de verkiezingen zich in een modern land als Amerika voordoet. Maar dat is juist logisch, de bottleneck zit hem in de elektronica. Mij doen de problemen met de geavanceerde stembiljetten in Palm Beach County denken aan de befaamde vierkleurenstelling. De vraag daarbij is of maximaal vier kleuren voldoende zijn om elke mogelijke landkaart zo in te kleuren dat geen van de twee aangrenzende landen dezelfde kleur krijgen. Wiskundigen vertrouwden hun eigen oplossingen niet, maar tenslotte liet een supersnelle computer na 1.200 uur rekenen zien dat met vier kleuren kon worden volstaan.

De vraag is echter of de uitkomst van de computer ook als een echt wiskundig bewijs kan gelden. Iemand die de berekeningen van de computer op eigen houtje wil controleren, zou daar ongeveer tien jaar van zijn leven zoet mee zijn. Wie wil dat? Maar wat praktisch niet te controleren is, kan ook niet als een wiskundig bewijs worden beschouwd. Zo ligt het volgens mij ook met het elektronisch stemmen. Heb je eenmaal het knopje ingedrukt, dan valt er eigenlijk voor mensen niet meer te achterhalen wat er met die stem is gebeurd. Er is een klein signaaltje geweest, maar dat is nu weg. Niemand die het verleden weer kan oproepen, tenzij hij of zij een paar honderd jaar de tijd heeft om alles terug te rekenen.

Omdat het functioneren van de democratie alles te maken heeft met controle, zou je alleen al daarom het elektronisch stemmen moeten afschaffen, of moeten beperken tot een heel simpele vorm. Het met de hand tellen van de stemmen is een mooie folklore, die inderdaad het gevoel geeft dat elke stem er toe doet. Je moet dat in stand houden, net als de traditionele pothoed die koningin Beatrix draagt op prinsjesdag. Het is helemaal niet erg dat zoiets belangrijks als de uitslag van de verkiezingen een paar dagen op zich kan laten wachten. Eigenlijk is er niks aan als je met één druk op de knop tien seconden na het sluiten van de stemlokalen de uitslag al weet. Het is de onverdraaglijke spanning die de sport zo populair maakt en als je wilt dat de democratie onder het volk blijft leven, moet je met dat mechanisme rekening houden.

Maak het spannend. Ik ben ook niet zo tegen het systeem van kiesmannen, waardoor een kandidaat die de meeste stemmen krijgt toch nog kan verliezen. De laatste dagen kijken al die commentatoren verontrust en bezorgd de camera in, maar ik heb sterk de indruk dat ze het diep in hun hart allemaal prachtig vinden.