Eerste soloconcert van een Guarneri

Een paar maanden geleden kreeg de Bulgaarse violist Vesko Eschkenazy (1970), sinds begin dit jaar concertmeester van het Koninklijk Concertgebouworkest, een Guarneri del Gésu in bruikleen. Het instrument werd gebouwd in 1738, behoorde tot wisselende collecties (Adam, Wurlitzer) en werd niet eerder professioneel bespeeld. Volgens Eschkenaz is de viool heel krachtig, heel sterk, maar ook eindeloos in zijn kleuren, van heel diep en donker tot aan sprankelend hemelsblauw.

Zo debuteerde Eschkenazy als solist bij zijn eigen orkest in het Eerste vioolconcert van Szymanowski, terwijl zijn Guarneri del Gésu voor het eerst sinds de bouw als soloviool `optrad'. Dat bleek, na bijna drie eeuwen stilzwijgen, geen eenvoudige opgave.

In zijn mooi opgebouwde en ruim ademende vertolking van het Eerste vioolconcert van Szymanowski slaagde hij er nog niet in zijn Guarneri optimaal open te laten bloeien. De viool klonk humaan en glanzend, maar ook nog een beetje introvert en weinig uitgesproken in zijn klankkleuren. Dat gaat altijd zo met instrumenten die lang niet bespeeld zijn. Ze moeten uit hun halfsluimer worden gewekt, en het kan maanden duren voordat ze in hun volle glorie herrijzen.

Mede doordat de Engelse dirigent Mark Elder zich in de orkestpartij nogal nadrukkelijk manifesteerde, dreigde Eschkenazy zo af en toe met zijn vloeiende en zachtmoedige spel `ins blaue hinein' te verdwijnen. Zijn bescheiden Szymanowski sprak nog niet helemaal tot de verbeelding, doordat Eschkenazy te weinig uitgesproken nuanceringen in klankkleur en dynamiek aanbracht. Het overtuigendst klonk de nieuwe concertmeester in de cadens, waarin zijn verfijnde spel openbloeide als tere lentebloesem.

Dirigent Elder, die halverwege zijn wat geforceerde uitvoering van Janáceks Jaloezie pas goed op dreef kwam, manifesteerde zich in het golvende natuurgeweld van Sibelius' Oceaniden en met de adembenemnde avonturen van Janáceks Taras Bulba als een gedreven leider met een opmerkelijke gave voor het vertellen van spannende verhalen in klanken. Onder zijn leiding klonk het Concertgebouworkest opwindend en bijzonder mededeelzaam.

Concert: Koninklijk Concertgebouworkest o.l.v. Mark Elder, m.m.v. Vesko Eschkenazy (viool). Werken van Janácek, Sibelius en Szymanowski. Gehoord: 9/11 Concertgebouw Amsterdam. Herhaling 10/11 aldaar.