Binnenvertanding

Gevraagd naar de conditie van een qua leeftijd niet thuis te brengen auto, vatten tweedehands-verkopers de staat van het gebodene doorgaans samen met twee prettig in elkaars verlengde liggende karakteristieken: ,,Starten-lopen, meneer!''

Hoewel het voor de koper een aangename gedachte moet zijn dat de eventuele aankoop zich zonder mankeren en naadloos aan die volgorde houdt, doet deze simplistische benadering de ingenieuze samenstelling van de moderne motor toch schromelijk tekort. Onder de motorkap gaan – zeker tegenwoordig – zoveel mysterieuze en uiterst knap bedachte en gewiekst met elkaar communicerende componenten schuil, dat het zelfs de geniale goochelaars van de Wegenwacht nogal eens duizelt en goed opgeleide garagemonteurs om de haverklap weer op bijscholing moeten.

Anders dan de overzichtelijkheid en de vlot te doorgronden techniek van een ééncylinder-brommertje als Puch, `Eitje' of Solex van veertig jaar terug, is nu voor een leek nauwelijks nog te begrijpen hoe onder de motorkap in zijn werk gaat. De makers van de encyclopedische cd-rom De Auto 3D, Glashelder vroegen zich dan ook af hoe een en ander overzichtelijk voor het voetlicht kan worden gebracht: ,,2D or not 2D'', waarbij terwille van de inzichtelijkheid toch maar voor 3D (driedimensionaal) is gekozen.

De subtitel `glashelder' doet vermoeden dat door de cd-rom iedereen die na dertig maal afrijden zojuist zijn rijbewijs heeft gehaald, afdoende wordt bijgepraat. Voor hem of haar lijkt de viertakt ottomotor binnen een uurtje geen geheimen meer te kennen.

Dat is echter gezichtsbedrog. De schijf vertelt een rustig verhaal, met mooie, strak geanimeerde filmpjes die de werking van allerlei onderdelen fraai laten zien, al dan niet ondersteund door een aangenaam deuntje. Maar, zoveel is duidelijk, het commentaar `men ziet goed dat...' kan nooit voor iedereen bedoeld zijn. Alleen al de definitie bijvoorbeeld van het begrip koetswerk doet de gematigd geïnteresseerde subiet afhaken: ,,Het chassis wordt door de carrosserie omsloten. Deze is tegelijkertijd de vormgevende, omsluitende opbouw voor de passagiersruimte en de bagageruimte. De carrosserie kan zelfdragend zijn, half-zelfdragend of door een chassis gedragen zijn. De kreukelzone laat de stijfheid van de carrosserie voor en achter afnemen. Zo kan botsenergie in vervormingsenergie worden omgezet.''

Nog los van de vraag of die definitie helemaal juist is – want de carrosserie omvat bijvoorbeeld ook de motor, maar zelden de onderkant van de auto – is de omschrijving onnodig moeilijk en geforceerd.

Dat neemt niet weg dat veel duidelijk wordt over de werking van de motor, het chassis, de carrosserie, de uitrusting, de veiligheid en de elektrische installatie. Maar daarvoor is wel op z'n minst een degelijke interesse nodig. Wie bijvoorbeeld bij de animatie een motorblok ziet draaien en tuimelen, wordt geacht in de gauwigheid te zien waar cylinderkop, koppakking, bougies, kleppen, klepveren en klepgeleiders zitten. Een heenwijzend pijltje, dat de kijker een beetje steun biedt, zou bij zo'n fraaie tekenfilm geen overbodige luxe zijn.

De veronderstelde voorkennis gaat echter ver, zo niet heel erg ver. De verhandeling over de pneumatisch aangedreven membraanpomp, de elektrische rollenpomp en de wankel-, rotatie- of draaizuigermotor met binnenvertanding vragen nogal wat van de geïnteresseerde. Duidelijk is dat een behoorlijke bagage aan natuurkundige kennis is vereist. Een mooie cd-rom, maar wel voor freaks, gevorderden of studenten.

De Auto 3D, Glashelder, Uitgeverij Denda/MegaSystems (www.megasystems.de), 59,95 gulden