Andere preek a.u.b.

Ze gaan 's zondags doorgaans ter kerke, de twaalf jongeren van de 18+ gespreksgroep in het Groningse Ulrum. De een meer dan de ander. En dat blijven ze doen, want ze hebben ,,hart voor de kerk''. Maar ze zijn ontevreden over de kerkdiensten, die hun ,,steeds minder aanspreken''. De gereformeerde tieners en twintigers klagen in het bijzonder over de preken.

,,De preken van de meeste predikanten die Ulrum passeren, zijn voor ons meestal onbegrijpelijk door hun ouderwetse en niet op ons eigen leven afgestemde taal'', schreef de groep onlangs aan de kerkenraad. ,,En we hebben de indruk dat dit ook landelijk zo door onze leeftijdgenoten wordt ervaren.'' Ze storen zich niet aan de inhoud van het verhaal, maar aan de presentatie.

De kritiek is ,,opbouwend'' bedoeld, zegt dominee Willem van der Veen, die de 18+ gespreksgroep uit Ulrum begeleidt. ,,De jongeren hebben niet de intentie Ulrum negatief op de kaart te zetten, zoals dat lang geleden, in 1834, al eens gebeurde.'' In dat jaar begon de Afscheiding, het proces waarbij gereformeerden zich losmaakten van de in hun ogen te liberale Nederlandse Hervormde Kerk. De orthodoxe Ulrumse predikant Hendrik de Cock maakte zich door zijn felle en uitdagende preken tot voortrekker van de Afgescheidenen. Voor zijn kritiek op de vaderlandse kerk belandde hij zelfs drie maanden in de gevangenis.

De kerkenraad van Ulrum nam het recente schrijven van de jongeren serieus en stuurde de brief onder meer door naar predikanten in de buurt, de classis (het regionale bestuur van de kerk), de generale synode van de Gereformeerde Kerken, de Vrije Universiteit en de curatoren van de predikantenopleiding in Kampen. ,,Een goede zaak, want op die manier kan onze klacht over de preek, die op zich niet nieuw is, ook landelijk worden opgepakt'', vindt de 18+ gespreksgroep.

De jongeren leggen er de nadruk op dat ze geen voorstander zijn van oppervlakkigheid. ,,Wij weten dat in eenvoudige taal heel diepzinnige dingen kunnen worden gezegd'', luidt hun oordeel. Dominee Van der Veen: ,,De hedendaagse preek valt heel slecht bij jongeren. Ze zijn niet ingenomen met ingewikkelde verhalen over moraaltheologie of met een moeilijke uitleg van het testament. Kom met gebeurtenissen uit het dagelijkse leven, zodat ze die kunnen inpassen. Ik ben voor concrete prediking, met gelijkenissen, zoals Jezus dat deed. De Here sprak over de herder met de schapen en legde uit dat als er één schaap dwaalt, dat grote problemen kan geven. En dat je er in zo'n geval als kerk moet zijn om dat zwarte schaap te helpen.''

In Ulrum, zegt Van der Veen, preekte hij laatst over narcissen, die, net als andere bloemen, ,,altijd met hun prachtige kopjes naar de zon kijken''. ,,Ze richten zich op de zon, op God, op de Heilige Geest'', hield ik de gelovigen voor. `Wat was dat een mooi verhaal, dominee', zeiden veel jongeren me na afloop van de dienst.''

De brief van de verontruste Ulrumse jeugdgroep bereikte ook het Theologisch Seminarie van de Samen-op-Wegkerken in Doorn, waar dominee Anne Marijke Spijkerboer een van de drie rectoren is. Ze herkent zich ,,sterk'' in de klacht, hoewel ze er ,,zeer op tegen'' is dat predikanten gelijkenissen gaan hanteren zoals Jezus dat deed, ,,want die zijn dikwijls héél ingewikkeld''. ,,Maar de 18+ gespreksgroep heeft echt een punt. Veel preken doen me niets, ik zie vaak het beeld voor me van afgeschoten pijlen die sissend in een plasje vallen. Mijn tenen gaan dan ook wel eens krom staan.''

Het klinkt alsof de predikanten zelf niet voldoende in hun preek geloven, aldus Spijkerboer. ,,Het is een punt van zorg, ook voor het Theologisch Seminarie. Dominees verblijven hier vier weken – tijdens hun studie – en later nog eens zes weken om aan de kunst van het preken te werken. Dat is gewoon te kort.''