Exit poll kent risico's

Exit polls zijn simpel: vraag mensen die het stembureau uitkomen op wie ze hebben gestemd, turf die stemmen gedurende de dag en maak bij het sluiten van de stembureaus de balans op. Als iedereen de enquêteur te woord staat én de waarheid vertelt, weet je hoe er in dát stembureau is gestemd, veelal uren voordat de stemmen zelf zijn geteld. Maar niet iedereen wil zeggen wat hij of zij heeft gestemd, en sommige mensen jokken.

Nu zijn de media niet geïnteresseerd in één stembureau: ze willen een totaalbeeld. Dat is een probleem, want het is ondoenlijk om bij elk stembureau exit polls te houden. In de praktijk wordt een keuze gemaakt uit een beperkt aantal stembureaus waarvan uit het verleden bekend is dat de stemverhoudingen daar een trend weergeven. Maar je weet nooit vooraf of dat bij deze verkiezingen weer het geval zal zijn, met andere woorden hoe representatief de steekproef is. Dat maakt exit polls minder betrouwbaar dan een goede, aselecte steekproef uit alle stemmers. Daarom stelt men bij exit polls vaak extra vragen, bijvoorbeeld op wie men de vorige keer heeft gestemd.

Tegen een marge van duizend stemmen in een staat van zes miljoen kiezers valt niet op te pollen, niet via een aselecte steekproef en al helemaal niet met exit polls. Wanneer uit exit polls een krachtsverhouding in de buurt van fifty-fifty komt is het onverantwoord op basis daarvan een winnaar aan te wijzen. Afwachten tot de stemmen zijn geteld is de enige remedie, hoe vervelend dat ook is voor live-televisie.