Opgebroken Utrecht kiest protest

De andere verkiezingen zijn vandaag in Utrecht. Een nieuwe gemeenteraad moest hier gekozen worden door een provinciale herindeling. Vleuten-De Meern gaat per 1 januari samen met Utrecht, Harmelen met Woerden en Maartensdijk met De Bilt. Over proteststemmen uit een stad in de steigers: van busbaan tot Vinex-wijk Leidsche Rijn.

Op de hoek van de Kruisstraat loopt een ontroerend oud echtpaar. Utrechtse tachtigers. Zij heeft twee slordig getrokken potloodstreepjes op de plaats van haar wenkbrauwen. Hij ruikt naar Fresh-up en trekt een boodschappentas op wieltjes achter zich aan. Ze wonen al vijftig jaar even verderop in een ,,goed huis in een goede straat'', zegt ze en ze stemmen al even lang PvdA.

Het is een treurige dag. Gemeentewerkers in oranje regenpakken trekken stoeptegels uit de grond. In de Biltstraat, de Kruisstraat, op de Wittevrouwensingel, in de Nobelstraat staan stalen hekken. Graafmachines scheuren het asfalt weg, een stoomwals effent de grond. De aanleg van de busbaan van het station naar de universiteitscampus is in volle gang. Kosten: 155 miljoen gulden. Het is een van de drie grote projecten - Leidsche Rijn, Hoogwaardig Openbaar Vervoer (HOV) en het Utrecht Centrum Project - waarmee dit stadsbestuur zich profileert. ,,Bouwbestuur'', mompelt de bejaarde man. ,,Ik zou ze wat doen!'' roept zijn vrouw. ,,Over een half jaar rijden er vijftig bussen per uur langs mijn deur! Denk maar niet dat er ooit één bus hun villa passeert!''

,,Leefbaar Utrecht wordt het'', mompelt de man. Alleen Leefbaar Utrecht en de Socialistische Partij stemden een jaar geleden tegen de aanleg van de busbaan.

Vandaag gingen Utrecht, Vleuten, De Meern en een klein deel van Maarssen en Nieuwegein naar de stembus voor tussentijdse gemeenteraadsverkiezingen. Om één uur vanmiddag had 15 procent van de 204 duizend kiesgerechtigden zijn stem uitgebracht. ,,Utrechters zijn avondstemmers'', zegt een ambtenaar van de gemeente. In de laatste lokale peilingen van bureau Tangram staan PvdA en Leefbaar Utrecht beide op negen zetels (ze hebben nu ook ieder negen zetels in de raad), GroenLinks op zeven en VVD op zes.

Berend Jan Zonneveld (22, student civiele techniek) stampt de modder van zijn schoenen bij de deur van het stadhuis. Leefbaar Utrecht, net als de rest van zijn studentenhuis. ,,De partij die het hardst heeft gestreden tegen de HOV. Het traject ligt al anderhalf jaar open, terwijl de snelbus straks drie minuten eerder op de universiteit aankomt dan lijn 12 nu.''

Leefbaar Utrecht, zegt Ton de Vink (42) en ook voor hem was de aanleg busbaan doorslaggevend. Zijn gevlekte hondje knikt instemmend. ,,Ik woon in een gerenoveerd pand in de oude binnenstad. Door de trillingen zijn er scheuren in mijn muren ontstaan. En ik heb vreselijke last van de gassen die vrijkomen bij de aanleg.''

Een groep jonge vrouwen onderweg naar het hoofdkantoor van de Rabobank stapt op het Janskerkhof van de fiets. Allemaal VVD. Ze balen wel van de busbaan. ,,Die had buiten de stad gelegd moeten worden'', zegt Karen Hogenbirk (25). ,,Ik doe er gemiddeld een half uur langer over om thuis te komen.'' Daarom nemen ze de fiets. Maar ze hebben vertrouwen in de VVD. Die maakt een standvastige indruk. Productmanager Claudine van Lith (30) heeft afgelopen zaterdag Henk Westbroek in de stad zien folderen. ,,Ik had gehoopt een persoonlijkheid te ontmoeten, maar hij was zo plat. Niet iemand aan wie ik het stadsbestuur toevertrouw.''