Groene kandidaat Nader terug bij af

Zal Ralph Nader de geschiedenis ingaan als de man die Al Gore uit het Witte Huis hield? Als de Democraten ook na hertelling Florida hebben verloren, zullen velen met de beschuldigende vinger naar de Groene kandidaat wijzen.

Stilte na de storm. Waar George W. Bush noch Al Gore zich al aan het grote publiek durven te vertonen om de verkiezingsoverwinning op te eisen of de nederlaag toe te geven, bleef vannacht ook de derde, Groene kandidaat, Ralph Nader, uit de schijnwerpers. Daarvoor is een goede reden: de man die zich profileert als de luis in de pels van de Amerikaanse politiek, en die zijn strijd tegen de `Republicrats' tot inzet van zijn campagne had gemaakt, heeft niet voldaan aan de, in sommige staten, hooggespannen verwachting. Nader kreeg weliswaar meer dan 2,6 miljoen stemmers achter zich, maar afgezet tegen de totale kiezersopkomst van bijna 100 miljoen, levert dat een aandeel op van niet meer dan 3 procent.

Toch is de kans groot dat Nader de geschiedenis ingaat als de man die Amerikaanse presidentsverkiezingen op beslissende wijze heeft beïnvloed. Als ook bij hertelling van de stemmen in Florida blijkt dat Bush op het nippertje heeft gewonnen, zal het verlies van zijn Democratische tegenspeler Al Gore toegeschreven worden aan het Nader-effect. Want, zo is in Democratisch kamp herhaaldelijk gewaarschuwd: elke stem voor Nader is een stem minder voor ons, en dus in feite een stem voor de Republikein Bush. In de huidige situatie waarin elke stemt telt, lijkt dat doemscenario voor de Democraten nu werkelijkheid te worden.

Als Nader trouw is aan zijn eigen woorden, zal hij daarvan geen moment wakker liggen. ,,Wat heb ik er mee te maken of de ene of de andere corrupte partij wint? Al Gore is de enige die Al Gore kan verslaan'', zei hij vorige week nog tegen buitenlandse correspondenten in Washington. ,,Wie wil dat er de volgende keer geen Groene kandidaat is, moet nu Democratisch stemmen.''. Met andere woorden: Nader heeft niet toegeven aan smeekbeden zijn campagne te stoppen, omdat hij gelooft dat op langere termijn een `groen' alternatief kan ontstaan voor de twee grote partijen die het politieke landschap in de VS domineren. ,,Stem voor je geweten, voor je dromen en je verwachtingen. Stem op mij, niet op de minste van twee kwaden.''

Nader heeft de afgelopen maanden fel van leer getrokken tegen het `kopen van stemmen' door Republikeinen en Democraten, die daarvoor grote bedragen aan directe giften en aan soft money uit het bedrijfsleven hebben ontvangen. Maar de consumentenjurist Nader is ook een profeet die brood eet: voor zijn verkiezingscampagne heeft hij naar schatting zes miljoen dollar gekregen van zijn aanhangers. Met dat geld heeft hij deze boodschap aan de Republicrats overgebracht: ,,Gedraag je netjes tegenover het Amerikaanse volk of je hebt bij toekomstige verkiezingen nog minder aanhang dan nu.''

Het tragische voor Nader is dat die waarschuwing, onder andere vervat in een vorige week verschenen opiniestuk in The Washington Post, zich nu tegen de boodschapper lijkt te hebben gekeerd. Waar de voorman van de Groene Partij van te voren gokte op ten minste vijf procent van de stemmen, en peilingen in sommige staten een nog grote aanhang voorspelden, moet de realiteit van gisteren voor hem als een zeer koude douche zijn gekomen. Veel minder Amerikanen dan waarop hij hoopte hebben het aangedurfd zijn `droom' in het stemhokje te delen. En wat praktisch nogal vervelend is voor Nader: nu zijn partij ver onder de vijf procent is blijven steken, heeft hij ook geen recht meer op enkele miljoenen dollars aan overheidssubsidie voor zijn eventuele campagne bij de volgende presidentscampagne over vier jaar. Nader is terug bij af.