Pijnlijk weerzien

Het verhaal van dirigent Hartmut Haenchen, zoals dat vanavond wordt verteld in de documentaire Leven zonder muziek is 'n vergissing, is er een zoals van Charles Dickens' A Tale of Two Cities, dat pendelt tussen Londen en Parijs.

Het leven van Hartmut Haenchen speelt zich al meer dan vijftien jaar af tussen Dresden en Amsterdam. Nu Haenchen als chef-dirigent van de Nederlandse Opera in Amsterdam is opgevolgd door Edo de Waart, verhuist hij weer naar zijn geboortestad Dresden, waar hij onder andere intendant zal worden van de Dresdner Festspiele.

Haenchen groeide op in de cultuurstad Dresden, het in de oorlog zwaar gebombardeerde `Florence aan de Elbe', dat vervolgens achter het ijzeren gordijn lag. Het is ook de stad waar Wagner werkte – Rienzi, Der fliegende Holländer en Tannhäuser gingen er in première, evenals Strauss' Salome, Elektra en Der Rosenkavalier.

Daar, in de schaduw van de ruïnes van de inmiddels weer gerestaureerde beroemde Semperoper, kreeg Haenchen zijn muzikale opvoeding, die begon met een strenge opleiding tot koorknaap in de Kreuzkirche, waar we hem zien rondlopen, zich een niet goed verlopen uitvoering herinnerend. Na zijn eerste optredens in Nederland bij het Rotterdams Philharmonisch Orkest – waarmee hij ook bij de Nederlandse Opera Elektra begeleidde – kwam hij in eigen land steeds meer in de problemen.

Haenchen werd in 1986 door het DDR-regime feitelijk gedwongen te vertrekken omdat hij daar geen werk meer kreeg. Nu hij teruggaat naar de `Heimat' komt hij in het voormalige Oost-Duitsland terecht ,,in een geheel ander land'' dan hij destijds achterliet. Het verleden is niet uit te wissen, Haenchen is ontgoocheld als blijkt dat een oom informatie over hem doorspeelde aan de Stasi, de geheime staatspolitie. Toch noemt hij Dresden in Leven zonder muziek ,,de stad die ik niet verlaten heb''.

Haenchen houdt ook zijn huis in Amsterdam, want hij blijft gastdirigent bij de Nederlandse Opera en chef-dirigent van het Nederlands Philharmonisch Orkest, waarmee hij onder andere een opzienbarende driejarige Mahlercyclus brengt in het Amsterdamse Concertgebouw. Maar of hij die Mahlercyclus ten einde kan brengen is niet zeker. Haenchen heeft inmiddels gedreigd te vertrekken als chef-dirigent wanneer het Nederlands Kamerorkest – een deel van het Nederlands Philharmonisch Orkest – wordt opgeheven, zoals de Raad voor Cultuur adviseert.

Het andere gezicht: portret van Hartmut Haenchen. Ned.1, 21.50-22.14u.