Pensioenleeftijd moet in veel lidstaten EU omhoog

De meeste EU-lidstaten moeten de pensioengerechtigde leeftijd verhogen om de overheidsuitgaven voor pensioenen in de hand te houden. Veel lidstaten, waaronder Nederland, zijn de komende decennia bij ongewijzigd beleid door toenemende vergrijzing veel meer aan pensioenen kwijt.

Dit staat in een adviesrapport van een EU-comité, waarover de Europese ministers van Financiën gisteren en vandaag hebben gesproken. Volgens het Europese Beleidscomité, dat het rapport op verzoek van de top van EU-regeringsleiders dit voorjaar in Lissabon opstelde, is het een voorlopige studie. Volgens het advies zal het voor veel landen onvoldoende zijn om de in Lissabon overeengekomen doelstellingen over economische groei, productiviteitsgroei en volledige werkgelegenheid te halen.

Extra maatregelen zijn nodig om de pensioenuitgaven te beteugelen. Naast verhoging van de pensioenleeftijd noemt het adviescomité verhoging van de participatiegraad van vrouwen op de arbeidsmarkt. Het adviescomité wil nog nagaan in hoeverre pensioenspaarsystemen voor een aantal EU-lidstaten zijn aan te bevelen ter vervanging van omslagstelsels, waarbij werkenden premie betalen voor gepensioneerden. In Nederland bestaat voor de AOW zo'n omslagstelsel, al werd enkele jaren geleden door de overheid ook een AOW-fonds opgericht.

Volgens becijferingen van het adviescomité zou de Nederlandse overheid in 2040 14,1 procent van het bruto binnenlands product aan pensioenuitgaven kwijt zijn, wat een stijging met 6,2 procent van het bbp betekent. In Portugal is de stijging even groot. Alleen in Spanje is de stijging (plus 8,3 procent in 2050) groter. In Zweden en Italië is de stijging minder dan twee procent, maar in Italië zijn de pensioenuitgaven nu al relatief hoog (ruim 14 procent van het bbp).

Voor de meeste landen Duitsland (plus 4,3 procent in 2050), Frankrijk (plus 3,9 procent in 2030), België (plus 3,7 procent in 2040), ligt de stijging tussen de 3 en 5 procent. In een aantal landen, waaronder Duitsland en in mindere mate Frankrijk, zijn pensioenhervormingen in gang gezet. Alleen in Groot-Brittannië dalen de uitgaven.

Minister Zalm (Financiën) zei vorige week in de Tweede Kamer, vooruitlopend op het Europese rapport, dat de situatie voor Nederland ongunstiger lijkt dan zij is. Nederland keert in tegenstelling tot andere landen bruto pensioenen uit, waardoor er belasting terugvloeit. Bovendien zijn in Nederland de pensioenen welvaartsvast geïndexeerd.

Zalm zei gisteren in het Europees Parlement dat hij in de EU met één systeem van belastingheffing op pensioenen wil om te voorkomen dat AOW'ers naar Spanje gaan waar geen belasting is verschuldigd.

Zalm dreigde bij het uitblijven van een Europese oplossing zelf een `voorwaardelijke claim' in te voeren, die emigranten verplicht eerst belasting over de hele pensioenuitkering te betalen.

De Eurogroep van ministers van Financiën besloot gisteravond het verplichte financiële stabiliteitsprogramma's een apart hoofdstuk toete voegen over pensioenen. ,,We zullen elkaar periodiek onze problemen uitleggen'', zei Fabius vanmorgen.