Barbiesjes

De verklaring van de verwensing `loop naar de barbiesjes' (loop naar de hel) en de uitdrukking 'naar de barbiesjes gaan' (om zeep gaan), zoals Ewoud Sanders die geeft in de rubriek `Woordhoek' (NRC Handelsblad, 26 oktober), lijkt me onwaarschijnlijk. Zo onherbergzaam was Berbice echt niet, althans niet onherbergzamer dan zijn buren Suriname, Essequibo en Demerara. Van Dale's `Etymologisch Woordenboek' maakt ervan dat de kolonie Berbice berucht was wegens `zijn moordende klimaat', maar hiervoor geldt hetzelfde. Waarom speciaal Berbice selecteren?

Ik vermoed dat de uitdrukking te maken heeft met de grote slavenopstand in Berbice (1763-1764), die bekend staat als de meest ingrijpende uit de geschiedenis van de Nederlandse koloniale bezittingen op het westelijk halfrond. Het had weinig gescheeld of de kolonie had opgegeven moeten worden en natuurlijk werd het droeve lot van omgekomen plantagehouders en hun families in het moederland breed uitgemeten. Naar het scheen, liep wie naar Berbice ging een gerede kans over de kling gejaagd te worden. Voor oorzaken en aanleiding van de slavenopstand was natuurlijk volstrekt geen oog.

De uitdrukking is naar alle waarschijnlijkheid ontstaan vóór 1803, toen Berbice, samen met Suriname, Essequibo en Demerara, door de Engelsen werd veroverd. Na de napoleontische oorlogen is van de West-Indische kolonies aan de `Wilde Kust' alleen Suriname aan Nederland teruggegeven.

    • Dr. Arie Boomert