Toccata!

Twee cd's met hedendaagse toccata's in diverse stijlen en technieken die zich als lianen slingeren rond de stevige stam van Bach. Diens toccata's in d, G, e, c, g, fis en D bieden de weerslag van een origineel project van pianist Ivo Janssen. Hij nam speciaal voor hem geschreven toccata's op, van improviserende musici als Michiel Borstlap, Michiel Braam, Thijs Dercksen, Gijs van Dijk, en Alan Laurillard, maar ook van Louis Andriessen, Vanessa Lann, Leo Samama en Christina Viola Oorebeek.

Toccata: het werk van Teuffels Musicanten en allerminst geschikt voor Frauenzimmergesprächspielen. Geen wonder dat een hoog tempo overheerst in deze virtuoos tinkelende dan wel bonkelende muziekstukken naast een niet zelden doorwrocht lijnenspel.

Beide aspecten blijken aan Janssen uitstekend besteed. Indrukwekkend vond ik indertijd zijn cd-opname van Hindemiths neo-barokke Ludus Tonalis en dat hij iets met Bach heeft blijkt alleen al uit het feit dat hij diens complete klavierwerk binnen enkele jaren hoopt op te nemen.

Natuurlijk werden de hedendaagse componisten geïnspireerd door de rijk vertakte en onvoorspelbaar grillige toccata's van Bach. Christina Viola Oorebeek noemt in het bijzonder de Toccata in D BWV 912.

Maar Bach regeert hier niet altijd. Andriessen koos als uitgangspunt de toccatastijlen van Prokofjev en Ravel, al was zijn werk oorspronkelijk bedoeld als een eerbetoon aan Bachs voorganger Sweelinck. Als je dat hoort krijg je onmiddellijk zin om het zelf te spelen.

Overigens moet je, wil je die andere stukken aanpakken, eerst allerlei attributen aanschaffen, variërend van grote stukken vilt tot een marimba-mallet in Recalling Chimes van Vanessa Lann voor bijzondere klokachtige effecten.

Kortom, is een toccata bij Bach verrassend, die hedendaagse loten zijn nauwelijks minder onvoorspelbaar.

Toccata! Ivo Janssen, piano. (NM98015).