DRIBBELEND KRUITVAT TWIJFELT NIET

PSV moet woensdag winnen van Anderlecht om zich te plaatsen voor de tweede ronde van de Champions League. De 21-jarige Joegoslaaf Mateja Kezman werd ooit te licht bevonden in Brussel. Tegen FC Twente mocht hij zaterdag alleen invallen. Het dribbelende kruitvat deed zijn bijnaam eer aan.

De duurste speler in de clubhistorie van PSV maakte pas een kwartier voor tijd zijn opwachting tegen FC Twente. Hij kampte met een lichte knieblessure en werd gespaard voor het duel tegen Anderlecht. Hij was in Enschede nauwelijks in het veld of hij raakte een tegenstander met een elleboogstoot. Een paar minuten later sloeg hij de bal met de hand en bracht hij weer een opponent uit balans. Hij werd getracteerd op een gele kaart en een hels fluitconcert. Hij raakte vervolgens geen bal meer. Na afloop reageerde hij stoïcijns op zijn wanprestatie. ,,Er is niks ernstigs gebeurd'', glimlacht hij de kritiek van de hand.

Mateja Kezman heeft het imago van een straatschoffie. Een sik, een honkbalpet, zilverkleurige voetbalschoenen en een zwart geverfde haardos staan model voor eigenwijsheid. Zijn speelstijl staat garant voor positieve en negatieve kritiek. Kezman is een voetzoeker die met schokkende schouders in een kaarsrechte lijn op zijn doel afgaat. Hij is geen moderne kaatser maar een ouderwetse dribbelaar. Zijn techniek is allerminst oogstrelend. Hij moet vertrouwen op zijn snelheid en zijn mentaliteit. Een Joegoslaaf laat zich niet snel opzij zetten.

Toen Kezman een paar jaar geleden moest revalideren van een breuk in het rechterscheenbeen, oefende hij met zijn gezonde linkervoet. Tijdens zijn eerste bezoek aan De Herdgang trok hij meteen zijn kicksen aan, tot verbazing van zijn coach. ,,Die jongen is zo leergierig, dat ik niet kwaad op hem kan worden'', verduidelijkt trainer Erik Gerets. ,,Hij wil alles uitproberen. Ik denk wel eens: godverdomme, doe dat in je vrije tijd. Ik blijf van mening dat de training de wedstrijd moet nabootsen. Aan de andere kant: hij is bezig een tweebenig spits te worden en dan ben je in de kleine ruimte enorm in het voordeel.''

In zijn portemonnee draagt Kezman niet alleen een foto van zijn vriendin Emily, die deze zomer in Belgrado is achtergebleven, maar ook een afbeelding van zijn grote voorbeeld. Trots toont hij een verzamelplaat van Marco van Basten. De heldenverering tekent de gedrevenheid van Kezman. Hij beschouwt PSV als een ideale springplank naar de internationale top. ,,Ik droom van AC Milan en FC Barcelona'', zegt hij stellig. Is dat niet wat hoog gegrepen voor een enthousiaste voetballer met beperkte kwaliteiten?

,,Ik zie liever een ambitieuze knaap dan een volgevreten vedette'', reageert Piet de Visser. De scout van PSV is de ontdekker van Kezman. Hij zag hem pingelen bij Partizan Belgrado en raakte gecharmeerd van zijn agressieve speelwijze. Een paar jaar later ging de technische staf van PSV door de knieën. De felbegeerde target man was onvindbaar of onbetaalbaar. De Visser kreeg zijn zin. PSV betaalde circa 25 miljoen gulden voor de ranke spits. ,,Ik sprong bijna tegen het dak van de tribune, toen hij tegen Manchester dat ene doelpunt maakte. Ik was blij dat mijn voetbalvisie bevestigd werd'', zegt De Visser.

Gerets ziet in Kezman zijn evenbeeld, een sportman met een leeuwenhart. ,,Het is een jong manneke dat de wereld wil ontdekken. Hij is voor de goal nog niet koelbloedig genoeg, vanwege zijn temperament. Ik moet hem nogal eens tot bedaren brengen. Maar waarom zou hij niet van een buitenlandse topclub mogen dromen? Daar is toch niks verkeerds aan. Mijn droom is ook AC Milan.''

De ogen van Kezman spuwen vuur, als zijn vermeende slow start in de Nederlandse competitie ter sprake komt. Hij maakte pas twee doelpunten. Hij raakte zwaar geblesseerd in de openingswedstrijd tegen De Graafschap en bleef een kleine maand aan de kant. Hij werd later om tactische redenen vervangen tegen Ajax. Hij raakte licht geblesseerd tegen Vitesse. Uit woede en frustratie schopte hij tegen de reclameborden, en negeerde de uitgestoken hand van de trainer. De eerzucht druipt van hem af, bleek zaterdagavond tegen FC Twente.

,,Ik verdien meer krediet'', vertelt Kezman in bijna vloeiend Engels. Hij krijgt twee keer per week Nederlandse les. Het voetbaljargon heeft hij al onder de knie. De inhoud van de sportpagina's krijgt hij via een bevriende tolk aangeboden. ,,De pers heeft mij neergesabeld, zonder kennis van zaken'', weet Kezman. ,,Pas toen ik die mooie goal maakte tegen Manchester, wilden jullie met me praten. Toen ben ik bewust doorgelopen.''

Hij geeft tekst en uitleg over de aanpassingsproblemen van een buitenlands voetbaltalent. ,,Een normaal mens kan niet begrijpen wat ik doormaak. Vanwege mijn hoge salaris voel ik veel extra druk. Ik heb nooit getwijfeld aan mijn capaciteiten. Ik moet alleen nog zelfzuchtiger geworden. Ik ben heel sterk in mijn hoofd. Niemand hoeft mij te vertellen wat ik kan en niet kan. Mijn perfectionisme is mijn motor. Ik ben ziekelijk ambitieus.''

Kezman krijgt in de media veel kritiek voor zijn wisselvallige spel. Hij kent het voorbeeld van de Griekse spits Nikos Machlas, die bij Vitesse aanvankelijk werd uitgefloten en de weinig vleiende bijnaam `Lachgas' kreeg toebedeeld. Later werd hij in Arnhem op een voetstuk geplaatst. Kezman is niet bang voor het `Machlas-effect'. Bij PSV vecht hij tegen de erfenis van Ruud van Nistelrooij, zijn populaire en geblesseerde voorganger. ,,Ik ben een ander type spits. Je kunt ons niet vergelijken. Ik heb zijn niveau nog niet gehaald. Wacht maar tot we een jaar verder zijn'', klinkt het vastberaden.

Tijdens het EK maakte hij afgelopen zomer zijn opwachting in het nationale elftal. De invalbeurt tegen Noorwegen bleef beperkt tot ruim een halve minuut. Hij kreeg meteen een rode kaart wegens een grove charge. De overtreding was het gevolg van frustratie, weet Kezman. ,,Ik voelde me als een waakhond die te laat werd losgelaten. De bondscoach had mij veel speeltijd beloofd, maar ik zat voornamelijk op de bank. Daarom was mijn rode kaart de schuld van meneer Boskov. Hij heeft het later zelf toegegeven.''

Sinds een paar maanden bewoont Kezman, die zichzelf een familieman noemt, een appartement in Eindhoven. Hij doodt de verveling met bezoekjes aan een Joegoslavisch restaurant, waar eigenaar en landgenoot Petar Adjanski zich als een vaderfiguur over hem ontfermt. Adjanski was in de jaren zeventig doelman bij zo'n beetje alle Brabantse eerstedivisieclubs. Hij heeft zich definitief in Nederland gevestigd.

Kezman heeft nog wel eens heimwee naar zijn geboorteland. Vorige maand verbleef hij een paar dagen in Belgrado, op het moment dat de fluwelen revolutie uitbrak. ,,Ik ben meteen met vrienden en vlaggen de straat op gegaan'', vertelt Kezman met een weemoedige blik in de donkerbruine pupillen. ,,Ik mocht van meneer Gerets een paar dagen langer blijven. Ik heb een paar nachten slecht geslapen, zo emotioneel was ik. Terug in Eindhoven heb ik moeten wennen aan de situatie hier. Zo rustig, zo saai eigenlijk. In Belgrado kan ik niet normaal over straat lopen. Daar ben ik een held voor de supporters van Partizan en een vijand voor de supporters van Rode Ster. Ik scoorde namelijk altijd in de stadsderby.''

Kezman heeft geen enkele sympathie voor het regime van dictator Milosevic. ,,Ik noem zijn naam liever niet. Hij heeft voor veel armoede gezorgd. Hij was de verkeerde man in de verkeerde tijd. Hij heeft het volk veel haatgevoelens bezorgd. Ik ken een paar jongens die soldaat waren in de oorlog in Kosovo, maar thuis praatten we alleen over sport, niet over politiek. Hopelijk brengt de nieuwe president meer geluk. Over vijf jaar staat Joegoslavië weer op de kaart in Europa. Het blijft een land om trots op te zijn.''