Zorg goed voor uzelf, mevrouw!

In de afgelopen twintig jaar zijn alle wettelijke verschillen tussen mannen en vrouwen verdwenen. Ook in het dagelijkse leven? Bijvoorbeeld in hun persoonlijke geldzaken? Nee. Vrouwen lopen daarin meer risico's dan mannen. Twee belangrijke bronnen van risico's zijn de maatschappelijke tradities en de biologische verschillen tussen de sexen. In Huwelijksleven, het boek voor de vrouw (Pierre Dufoyer, Uitgeverij Het Spectrum) staat dit over de verschillen tussen mannen en vrouwen.

Een vrouw is alleen gelukkig, wanneer zij zich kan wijden aan wezens van vlees en bloed. Een man is pas gelukkig wanneer hij zich geeft aan een werk, een gedachte, een actie of een hervorming. Hij wil scheppen: door hand- of hoofdarbeid, door handel, industrie, kunst, wetenschap of politiek, of hoe dan ook. Van dat werk houdt hij spontaan, omdat het een product is van zijn geest of zijn arbeid en het is ook wenselijk, dat hij er van houdt.

De echtgenote moet deze behoefte van de man aan actie begrijpen en geen hinderpalen in de weg leggen. Zij zal de persoonlijkheid van haar echtgenoot moeten eerbiedigen. De jonge echtgenote moet er zich niet over verwonderen, dat haar man niet uitsluitend en alleen aan haar denkt, zoals zij uitsluitend en alleen aan hem en hun kinderen denkt. Hij zal aan zijn zaken en bezigheden denken, daar zal hij van houden en zonder en naast haar, doch tenslotte voor haar en de kinderen. Want de arbeid van de man is voor het gezin noodzakelijk. Aanvaarden dat de gedachte van de man en zelfs een deel van zijn hart behoort tot een bezigheid buiten zijn gezin, is een verloochening van het gevoelsleven van de vrouw, welke een dringende noodzaak mag worden genoemd: de vrouw moet haar man beminnen om hem te vervolmaken in de lijn van zijn mannelijke vermogens en niet om er een verliefde van te maken of een slaaf aan haar voeten. Hun geluk hangt hier van af.

Omdat hij fysieke kracht bezit, zich bewust is van zijn overwicht op de vrouw, met rijke vermogens tot actie begiftigd is en door geringere gevoeligheid standvastiger in zijn oordelen en vastberadener in zijn beslissingen, wordt de man er van nature toe gebracht om te bevelen en wil hij het hoofd zijn. Wanneer hij ook flink is, moedig en beslist, hij zijn vrouw door redenering overtuigt en haar rustig de redenen van zijn beslissingen kan aantonen, hij de kunst bezit haar met zachtheid te overtuigen, dan zou de echtgenote niets beters vragen dan te gehoorzamen. Inderdaad heeft zij behoefte aan leiding en vastberadenheid en prijst zij zich gelukkig, wanneer zij iemand heeft, die sterk is en op wie zij kan steunen.

Deze wijsheden kregen katholieke bruiden mee in het jaar 1940. Ze vormen de basis van het kostwinnersprincipe – het huisje-boompje-beestjegezin. Het is verleidelijk te denken dat we die beklemmende rolverdeling ontgroeid zijn: er zijn immers geen verschillen meer tussen mannen en vrouwen. Hoewel? Misschien is de slinger te ver doorgeslagen, wat onder meer blijkt uit deze ingezonden brief van een lezeres.

Ik las het interview met staatssecretaris Verstand van Emancipatiezaken. Opnieuw, net als in de hoogtijdagen van het `hedendaags feminisme', is er sprake van vrouwenhaat. Of beter: moeder- en kinderhaat, van overheidswege. Het is de vrouw van nu, wanneer ze moeder is, niet toegestaan zich te bezinnen op moederschap, gezin en opvoeding, en gehoor te geven aan haar gevoel en intuïtie. Verstand dicteert: `Weg met het eeuwige schuldgevoel en niet zo zeuren.' De vrouw móet werken, ook als het niet leuk is. Ze móet economisch zelfstandig zijn, want `kinderen zijn maar even klein'. .

Het geschetste kostwinnersmodel bestaat niet meer. Onze maatschappij is een lappendeken van samenlevingsvormen, als gevolg van de vele echtscheidingen, hertrouwen, allerlei vormen van samenleven, kinderen van meer dan een vader, overlijden, langer leven dan vroeger, de welvaart enzovoort. Een flexibele, individuele maatschappij, wat niet weg neemt dat vrouwen meer risico's blijven lopen en hun zelfstandigheid moeten bewaken, zoals blijkt uit de volgende voorbeelden.

Vrouwen baren de kinderen, hebben er een sterke band mee en voeden ze op. Moeder, voeder, hoeder. Vaders verdwijnen nogal eens voortijdig van het gezinstoneel en onttrekken zich aan hun verantwoordelijkheid. Daar komt bij dat de zorg voor eigen of andermans kinderen de economische zelfstandigheid – eigen baan, inkomen, carrière- danig in de weg kan zitten. De veel besproken combinatie van werk en zorg, of juist de scheiding van die twee zaken, zoals aangeroerd in de voornoemde ingezonden brief.

Verder ligt de sterfte van mannen hoger. Laten we er niet omheen draaien: mannen zijn het zwakke geslacht. Daar moet je als egonomisch denkende vrouw op bedacht zijn. In elke levensfase zijn er meer weduwen dan weduwnaars, en dat verschil loopt op bij het klimmen der jaren, blijkt uit de CBS-cijfers.

Conclusie: er zijn veel meer gezinnen zonder vader dan zonder moeder, en aanzienlijk meer weduwen dan weduwnaars.

Tot zover enkele voorbeelden van de extra `gevaren' die vrouwen bedreigen, vergeleken bij mannen. Vandaar: zorg goed voor uzelf, mevrouw!