Praatcursus voor pa en ma

Praten is niet genoeg: duizenden bezorgde ouders leren liever `communiceren' met hun kind. Op een Gordon- cursus. Wetenschappers hebben nu hun twijfels.

Sander is vier en had, zoals dat heet, `een moeilijke start'. ,,Hij heeft veel in het ziekenhuis gelegen'', vertelt zijn vader Emile Cevat. In het ziekenhuis is Sander verwend, waardoor hij nu nogal onhandelaar is. Zijn ouders zochten hulp. Niet voor Sander, maar voor zichzelf. Ze willen Sander aan kunnen zonder hem ,,alleen maar met onze wil te confronteren''.

De kinderarts raadde hun een Gordon-cursus aan, die `Effectief omgaan met kinderen' heet. Nu al, in de vierde van tien lessen die ze in een Aerdenhouts zaaltje volgen, worden de resultaten zichtbaar, vinden de ouders. Sanders moeder Caroline: ,,Als je hém zou vragen wat er veranderd is, zegt hij dat het thuis rustiger is geworden, minder gedwongen. Sander mag meer eigen oplossingen bedenken.''

Bij de Gordon-methode gaat het erom in potentiële conflictsituaties te luisteren naar wat het kind wil en een oplossing te vinden waarmee alle partijen zich kunnen verenigen. Centraal staan de zogenoemde `ik-boodschappen'. Volgens de methode kan een ouder beter zeggen: `Ik zou het fijn vinden als je je spruitjes op zou eten' in plaats van `Eet je spruitjes op, anders ga je naar bed.' Het kind zou zo meer begrip opbrengen voor situatie.

Sinds de lesmethoden van de Amerikaan Thomas Gordon in 1979 in Nederland werden geïntroduceerd, hebben ruim 43.000 mensen één of meer cursussen gevolgd. Gordons acht boeken zijn in 24 talen verkrijgbaar. Nederland staat al jaren in de top vijf van landen waar ze het meest worden verkocht. Gordon ontwikkelde ook methoden om de relatie te verbeteren tussen collega's, patiënten en tussen ouders en pubers. Maar de cursus voor kinderen is veruit het populairst. In 1997 volgden in Nederland 3.000 mensen een cursus, een jaar later 3.500. Er zijn 210 cursusleiders. De Gordon-kindercursus wordt in buurthuizen en zaaltjes gegeven en bij een aantal Riaggs.

De cursus mag veel ouders een houvast bieden, het is inmiddels de vraag of hij op lange termijn zinvol is. Wetenschappers van de Leidse Universiteit analyseerden tien onderzoeken naar de methode, waaronder één Nederlands onderzoek. Er deugt weinig van, vinden ze. Bij de gezinnen thuis werd niet of nauwelijks onderzoek gedaan. Alleen ouders die – vrijwillig – de cursus volgden, vulden vragenlijsten in. ,,Die hebben baat bij een positief beeld'', zegt pedagoge C. Klein Poelhuis van de Leidse Universiteit.

Zij concludeerde dat de onderzoeken naar Gordons methode eenzijdig zijn, en dat de nieuwe opvoedingshouding slechts ,,in beperkte mate'' werd teruggevonden in het gedrag van ouders. De studies brachten geen effect op het opvoedingsgedrag aan het licht. ,,Ouders zeggen misschien wel geholpen te worden door Gordons methode, maar of het gedrag van ouders en kind echt verandert? Wij konden dat niet bevestigd krijgen.''

Woordvoerder M. O'Leary van het in Californië gevestigde Gordon Training International is niet onder de indruk van de Leidse bevindingen. ,,Gordon is altijd controversieel geweest. Wij hebben ook geen wetenschappelijk bewijs, maar de miljoenen tevreden families maken ons duidelijk dat het werkt. Wat maakt het uit wat wetenschappers zeggen?''

Tijdens een Gordon-les deze week in Aerdenhout moesten de negen ouders vertellen hoe het huiswerk van de afgelopen keer was bevallen, en of de nieuwe methode iets had opgeleverd. John Beuker: ,,Ik wil mijn kind wel met ik-boodschappen benaderen, maar ik begin telkens te stotteren. Voordat ik een gesprekje met mijn kind ben begonnen, is de situatie allang voorbij.'' Cursusleidster Freeke Molenaar knikt driftig. ,,Ik hoor je zeggen: de nieuwe benadering is nog niet helemaal van mezelf.''

Joek Vader, verbonden aan de stichting Nederlands Effectiviteits Trainingen (NET), de Nederlandse licentiehouder van de Gordon-methode, geeft in het Aerdenhoutse zaaltje samen met Freeke Molenaar de cursus. Vader, die bij binnenkomst wat kaarsjes aanstak en stemmige pianomuziek draaide, ziet ouders ,,met een andere uitstraling'' naar de cursus komen. ,,Ze blijven dichter bij hun gevoel. Daardoor verandert de relatie met het kind ten goede''.

Emile Cevat, de vader van Sander: ,,Dat onderzoek zegt me niet zoveel. Natuurlijk moet je hier na deze cursus aan blijven werken. Anders raak je het aangeleerde gedrag meteen weer kwijt. Maar toch zie ik nu al resultaat: als Sander iets van zijn jongere broertje afpakt, zei ik vroeger dat zoiets niet mocht. Daarop volgde dan steevast een huilbui. Nu vraag ik hem waarom hij zoiets doet, en zeg ik dat ik dat niet leuk vind. En weet je wat? Uiteindelijk geeft hij het nog terug ook.''