KLM's winstkraak

Hebben criminelen beurs en bedrijfsleven ontdekt, of was de diefstal van de halfjaarcijfers van KLM puur toeval?

Ontvreemding van cruciale bedrijfsinformatie komt weinig in het nieuws, wat nog niet wil zeggen dat het ook weinig voorkomt. Voorbeelden zijn echter schaars.

Zes dagen na de geruchtmakende aanhouding van een handvol beurshandelaren in oktober 1997 werd de schootcomputer van een de meest prominente zakenbankiers van ABN Amro gestolen. Uit zijn werkkamer thuis. Ook andere meer en minder waardevolle spullen werden ontvreemd.

Stond er vertrouwelijke informatie over ABN Amro of bedrijfsklanten op die laptop? Later kwam een envelop van de bank, die aan de bankier was geadresseerd op zijn vakantieadres, ook niet op zijn bestemming aan.

In de door wantrouwen en aanhoudingen beheerste sfeer in de financiële wereld werd vervolgens druk gespeculeerd op een verband tussen de inbraak, het schandaal en bemoeienis van de georganiseerde misdaad. Zou immers geen crimineel geld zijn witgewassen via de effectenbeurs? Was de diefstal wellicht een brutale poging informatie over lopende effectenzaken in handen te krijgen? Het bleef wat het was: vergeefse speculatie.

Afgelopen week vervroegde KLM de publicatie van de halfjaarwinst met twee dagen nadat de cijfers plus het bijbehorende concept-persbericht gestolen waren van een medewerker van het accountantskantoor KPMG.

Maar dat was deze week niet het enige incident. Financieel directeur J. van den Nieuwenhuyzen van Begemann, een industriële participatiemaatschappij die net als KLM is genoteerd aan de Amsterdamse effectenbeurs, werd afgelopen maandag slachtoffer van een carjack. Lag er nog bedrijfsgevoelig materiaal op de achterbank?

In de beste Nederlandse tradities van geheimhouderij is de diefstal van de KLM-cijfers een wat wazige affaire. Kennelijk is de kring van mensen die koersgevoelige informatie krijgen ruimer dan je op het eerste gezicht zou denken. Als de KPMG-accountant de informatie over de met 71 procent gestegen winst in het tweede kwartaal op vrijdag al had (of kreeg), waarom wacht de KLM dan tot de woensdag daarop met publicatie?

KLM-president L. van Wijk was bij de presentatie van de winstcijfers vergevingsgezind. Hij neemt zelf ook wel eens vertrouwelijke informatie mee naar huis, vertelde hij. En Van Wijk zal niet de enige manager zijn. En hoe zit dat met accountants, advocaten, ministers, topambtenaren of journalisten? De keten van geheimhouding is zo sterk als de zwakste schakel.

Was de diefstal toeval of opzet? De koersgevoelige gegevens zijn de KPMG-medewerker op weg naar huis ontstolen. Dat was nog een geluk bij een ongeluk. Als de gegevens op het kantoor van de accountantsfirma waren verdwenen, was de schade voor de reputatie van KPMG niet te overzien geweest.

En zo vreemd is een `kantoorkraak' niet. In Den of thieves, een Amerikaans overzichtsboek over financiële fraude en witteboordencriminaliteit in de jaren tachtig, staan leuke passages over twee jongens die met voorkennis op de effectenbeurs handelden. Zij stalen een deel van de informatie uit de dossiers van nog niet publiekelijk aangekondigde fusies en overnames die 's avonds en 's nachts op de bureaus van de advocatenfirma rondslingerden waar een van hen werkte.

Het idee dat criminelen een informant proberen binnen te sluizen in organisaties die beschikken over vertrouwelijke informatie is evenmin vreemd. Bij grote banken hebben sommige interne veiligheidsmensen wel eens het gevoel dat zulke pogingen worden ondernomen, bij voorkeur op afdelingen als buitenlands betalingsverkeer, waar grote girale geldstromen gemeengoed zijn. De opdracht van de infiltranten is afwachten, vertrouwen van collega's winnen, informatie (zoals wachtwoorden) vergaren en dan toeslaan.

De diefstal buiten kantooruren van de KLM-cijfers is geen vanzelfsprekend bewijs dat de dader niet juist achter deze informatie aanzat. Hoopte hij zijn slag nog te slaan met de informatie voor het slot van de beurs van New York, waar KLM ook is genoteerd? Op de Amerikaanse markt steeg de koers van de luchtvaartmaatschappij vrijdagavond.

Criminelen hebben wel eerder gerichte inbraken gedaan om aan informatie te komen. De afgelopen jaren is bijvoorbeeld verschillende malen ingebroken bij (individuele functionarissen van) justitie.

Na een inbraak, vier jaar geleden bij het toenmalig Landelijk Recherche Team, kwam een deel van de buit in handen van Peter R. de Vries, misdaadverslagger. Uit de dossiers bleek dat er tips waren binnengekomen over malafide praktijken van onder meer een vakbondsman in de Rotterdamse haven en de directievoorzitter van een beursgenoteerd vastgoedfonds. De informatie was onwaar, maar daarmee nog niet zonder waarde.

Wie justitie als doelwit kiest heeft de kennis en de capaciteiten om ook het bedrijfsleven op de korrel te nemen.