Dronken zeelieden

Natuurlijk was het Robert Hübner die het principiële standpunt innam. In het Istanbul Congres en Tentoonstellingscentrum waren 762 schakers en schaaksters aan hun partijen van de tweede ronde van de olympiade begonnen.

Er waren nog niet veel zetten gedaan, maar de spelers werden toch lelijk in hun concentratie gestoord toen ze opeens de opdracht kregen om hun partijen te staken. De computers die de zetten op de beeldschermen en op het internet moesten brengen waren nog niet orde.

Iedereen gehoorzaamde, alleen Hübner niet, want hij vindt dat de mens zich niet door de computers moet laten ringeloren. Omdat het meestal toch gebeurt, denkt hij dat er eigenlijk geen plaats meer is voor mensen als hij, maar hij verdedigt zijn laatste plekje grond met hand en tand.

Een boze wedstrijdleider probeerde hem tot andere gedachten te brengen, maar Hübner speelde onverstoorbaar verder. De anderen moesten een half uur wachten, toen waren de computers actiebereid.

Die bakten er vervolgens niet veel van. Wie de partijen van de eerste en tweede ronde op het internet opzocht, zag de stukken over het bord bewegen als dronken zeelieden die stukken van de eigen partij pakten als het zo uitkwam en vaak zomaar verdwenen. In latere rondes ging het beter.

Bij een olympiade gaat in het begin vaak van alles mis. De organisatie is ook niet makkelijk. In zekere zin is het het grootste sportevenement ter wereld. Er zijn wel sportwedstrijden met meer deelnemers, maar die zijn dan niet allemaal tegelijk op één plek, zoals hier.

Uit de berichten krijg ik de indruk dat vergeleken bij Jerevan 1996 en Elista 1998 de Istanbulse organisatie het vrij goed doet, al zegt dat niet veel. Turkije wil de olympische zomerspelen van 2008 organiseren en deze olympiade geldt als een proeve van bekwaamheid.

Ik schrijf dit na vijf ronden. Duitsland bovenaan, dat hadden weinigen verwacht. ,,Het wonder van Istanbul duurt voort!'' juichte Tischbierek, de hoofdredacteur van Schach, toen de Duitsers in de vijfde ronde met 3-1 hadden gewonnen van het sterke Russische-emigrantenteam van Israel.

De ronde daarvoor was Duitsland-Hongarije 3-1 geworden, ook geen gewone uitslag.

Nederland speelt zonder Jan Timman, wat erg jammer is. Met hem erbij zou het een van de sterkste teams zijn geweest. Timman had persoonlijke redenen om thuis te willen zijn en daar kwam bij dat hij het moeilijk kon verkroppen dat hij aan het derde bord was gezet. ,,Van Wely mag het in zijn oren knopen: ik speel niet meer onder hem'', zei hij laatst fel in een interview in Schaaknieuws.

Timman werd niet vervangen, de ploeg bestaat nu uit vijf mensen in plaats van zes. Zuur voor Erik van den Doel, nummer zeven op de Nederlandse ranglijst, zou je denken, maar hij reageerde wonderlijk gelijkmoedig: ,,Ze vinden zes wat veel en dat is hun goed recht. Ik ben er eigenlijk ook niet zo mee bezig.'' Toen Lodewijk Prins in 1970 ongeveer hetzelfde overkwam als Van den Doel nu, pakte hij dat heel anders aan.

Na 2-2 tegen Spanje in de vijfde ronde stond Nederland op de zeventiende plaats. Dat lijkt niet geweldig en is het ook niet, maar de verschillen zijn klein en je schiet zo weer omhoog. De Nederlandse vrouwen doen het heel goed, net als twee jaar geleden.

In die wedstrijd tegen Spanje zetten Alexei Shirov en Loek van Wely een theoretische discussie voort. Die leek in augustus in Polanica Zdroj door Shirov met een daverende klap afgesloten, maar Van Wely is koppig.

Wit Shirov-zwart Van Wely

1. e2-e4 c7-c5 2. Pg1-f3 d7-d6 3. d2-d4 c5xd4 4. Pf3xd4 Pg8-f6 5. Pb1-c3 a7-a6 6. Lc1-e3 e7-e6 7. g2-g4 e6-e5 8. Pd4-f5 g7-g6 9. g4-g5 g6xf5 10. e4xf5 d6-d5 11. Dd1-f3 d5-d4 12. 0-0-0 Pb8-d7 13. Le3-d2 Dd8-c7 14. g5xf6 d4xc3 15. Ld2xc3 Dc7-c6 16. Df3-g3

Na eerst een stuk geofferd te hebben, offert Shirov nu nog een toren. In Polanica Zdroj nam Van Wely het torenoffer niet aan. Shirov won toen heel mooi. 16...Dc6xh1 De commentatoren keken indertijd vooral naar een andere manier om de toren te pakken: 16...Lh6+ 17. Kb1 en pas dan 17...Dxh1. `Krankzinnig ingewikkeld, maar waarschijnlijk remise' was het voorlopige oordeel. Misschien zien we dat ook nog eens tussen Shirov en Van Wely. 17. Lf1-g2 Lf8-h6+

18. Lc3-d2 Lh6xd2+ 19. Kc1xd2 Dh1xg2 Een vreemde zet. Is die loper echt meer waard dan de toren? Na 19...Dxd1+ zou zwart materieel voordeel hebben, maar hij blijft in een klem. `Minstens remise voor wit' was het oordeel dat Shirov over die stelling gaf. 20. Dg3xg2 a6-a5 21. f2-f4 e5xf4 22. Dg2-g7 Th8-f8 23. Td1-e1+ Ke8-d8 24. Te1-e7 Kd8-c7 Hierna is het meteen uit, maar zwart was al verloren. 25. Dg7xf8 Zwart gaf op.

Wit Van Wely-zwart Dao (Vietnam), derde ronde.

1. d2-d4 d7-d5 2. c2-c4 c7-c6 3. Pb1-c3 e7-e6 4. Pg1-f3 Pg8-f6 5. Lc1-g5 h7-h6 6. Lg5-h4 Dit gambiet is tegenwoordig populairder dan het kalme 6. Lxf6, waarmee voor de witspelers geen garen meer valt te spinnen. 6...d5xc4 7. e2-e4 g7-g5 8. Lh4-g3 b7-b5 9. Lf1-e2 Lf8-b4 10. Dd1-c2 Lc8-b7 11. Ta1-d1 Pb8-d7 12. Pf3-e5 Waarschijnlijk een nieuwe zet, die er goed uitziet. Wit verhindert Ph5 en bereidt onder meer 13. h4 voor. 12...Th8-g8 Tegen 13. h4 gericht, maar het ziet er niet uit als de oplossing van het openingsprobleem.

13. 0-0 Dd8-e7 14. a2-a4 a7-a6 15. Pe5xd7 Pf6xd7 16. d4-d5 Pd7-f6 17. d5-d6 De7-d7 18. f2-f4 Lb4xc3 19. b2xc3 c6-c5

Zwart is in grote moeilijkheden en verscherpt de strijd op hoop van zegen. 20. f4xg5

20...Lb7xe4 Na 20...Pe4 zou 21. Lh5 sterk zijn. 21. Dc2-d2 Pf6-d5 22. Le2-h5 Le4-g6 23. Lh5-f3 Lg6-d3 24. Lf3xd5 e6xd5 25. Td1-e1+ Ke8-d8 26. Te1-e7 Zwart gaf op.