Kasparov blijft eenzaam en alleen achter

Vladimir Kramnik is de nieuwe wereldkampioen schaken. Gisteren werd in Londen de vijftiende partij van zijn match tegen Gari Kasparov remise en Kramniks voorsprong van 8,5-6,5 kan niet meer worden ingehaald. De laatste partij wordt zaterdag nog wel gespeeld, maar heeft geen betekenis meer.

Net als dinsdag kreeg Kasparov gisteren van het publiek een warm applaus toen hij op het podium kwam. Het was een aanmoediging om vol te houden in zijn vrijwel hopeloze strijd en ook een uiting van respect voor een man die vijftien jaar lang de kroon had gedragen, niet als de eerste onder gelijken, zoals sommige andere wereldkampioenen, maar als iemand van een klasse apart, die bijna alles won wat er maar te winnen viel.

Kasparov deed zijn best gisteren, hij kreeg ook wel wat voordeel, maar zoals al zo vaak was gebeurd in deze match, hij kon niet door de verdediging van Kramnik heen komen.

Zeven jaar lang, sinds Kasparov in 1993 brak met de wereldschaakbond (FIDE), heeft de schaakwereld twee kampioenen gehad, Kasparov aan de ene kant en de kampioen van de FIDE, op dit moment de Rus Alexander Chalfman, aan de andere kant. De overwinning van Kramnik heeft de situatie er niet overzichtelijker op gemaakt.

Hoe moet het nu verder? Komt er een revanchematch tussen Kramnik en Kasparov? Waarschijnlijk niet. Een kandidatentoernooi van topschakers, onder wie Kasparov, en daarna een match tussen de winnaar van dat toernooi en Kramnik, dat zou ook kunnen. Maar wie zou dat moeten organiseren?

De FIDE, in Istanbul bijeen voor de olympiade en het jaarlijks congres, heeft al voorzichtig de onderhandelingen met Kramnik geopend om wegen te vinden om de twee wereldkampioenschappen te integreren. Als dat zou gebeuren, wordt Kasparov de grommende wolf die 's nachts buiten huilt in eenzaamheid.

Toen gisteren naar de toekomst werd gevraagd zei zowel Kasparov als Kramnik dat ze het aan de firma Braingames overlieten om te bedenken hoe het verder moet. Dat waren ze waarschijnlijk contractueel verplicht.

Braingames Network, de organisator van de match in Londen, is tien maanden geleden opgericht met de bedoeling om op het internet kampioenschappen in alle denksporten te houden, met miljoenen deelnemers. Het was nog in de tijd dat het leek of internetbedrijven alleen maar enorme verliezen hoefden te maken om rijk te worden op de beurs.

Die verliezen heeft Braingames intussen gemaakt. Er moet twee miljoen dollar prijzengeld aan Kramnik en Kasparov betaald worden, waarvan Kramnik twee derde krijgt en Kasparov de rest. De organisatiekosten van een maand schaken om het wereldkampioenschap zijn ook niet gering. Inkomsten zijn er tot nu toe nauwelijks geweest.

Braingames heeft inderdaad een schema klaarliggen voor een vervolg op deze wereldkampioenschapsmatch, maar nu de grootste internetgekte voorbij is, kan niemand er zeker van zijn dat Braingames over een maand nog bestaat. De FIDE, met al zijn conflicten en schandalen, bestaat dan nog wel.

Kasparov wordt nu geconfronteerd met een onverwachte consequentie van zijn uittreden in 1993. Zolang hij wereldkampioen was, kon hij op goede gronden volhouden dat de FIDE er niet zo veel toe deed. Maar nu hij zijn titel kwijt is, is er daarbuiten geen geloofwaardige organisatie meer die hem de mogelijkheid kan geven om terug te komen.

De nieuwe wereldkampioen Vladimir Kramnik heeft in zijn loopbaan veel aan Kasparov te danken gehad. Als kind in Toeapse, aan de Zwarte Zee, ging hij al geregeld naar Moskou om cursussen te volgen aan de schaakschool van Botwinnik en Kasparov. In 1992, toen hij zestien jaar oud was, haalde Kasparov hem in het Russische team voor de olympiade van Manila. Kramnik haalde daar een geweldige score en toen al zei Kasparov dat deze jongeman zijn meest waarschijnlijke opvolger was. Drie jaar later nam Kasparov hem op in zijn secondanteam voor zijn match tegen Anand in New York. Kramnik moet toen veel geleerd hebben over de manier waarop Kasparov zich op zulke wedstrijden voorbereid.

De opvolging is eerder gekomen dan verwacht, maar Kramnik heeft het verdiend. ,,Hij heeft me niet aan het bord verslagen, maar door zijn superieure openingsvoorbereiding'', zei Kasparov gisteren. Het betekent dat Kramnik hem op een van zijn sterkste punten de baas was. En aan het bord, als de opening voorbij was, was Kramnik een rots waarop het fabelachtige aanvalsvermogen van Kasparov strandde. Alleen in de laatste fase van de match kreeg Kasparov een paar goede kansen, maar hij had niet meer de kracht om ze te benutten.

Wit Kasparov-zwart Kramnik, vijftiende partij

1. d2-d4 Pg8-f6 2. c2-c4 e7-e6 3. g2-g3 d7-d5 4. Lf1-g2 Lf8-e7 5. Pg1-f3 0-0 6. 0-0 d5xc4 7. Dd1-c2 a7-a6 8. Dc2xc4 b7-b5 9. Dc4-c2 Lc8-b7 10. Lc1-d2 Lb7-e4 11. Dc2-c1 Le4-b7 12. Ld2-f4 Le7-d6 13. Pb1-d2 Pb8-d7 14. Pd2-b3 Lb7-d5 15. Tf1-d1 Dd8-e7 16. Pf3-e5 Ld5xg2 17. Kg1xg2 Reden tot licht optimisme voor wit. Hij staat iets beter en Kramnik had veel meer bedenktijd gebruikt. 17...Pf6-d5 18. Pe5-c6 Pd5xf4+ 19. Dc1xf4 De7-e8 20. Df4-f3 e6-e5 21. d4xe5 Pd7xe5 22. Pc6xe5 De8xe5 23. Td1-d2 Ta8-e8 24. e2-e3 Te8-e6 25. Ta1-d1 Te6-f6 26. Df3-d5 De5-e8 27. Td1-c1 g7-g6 28. Td2-c2 h7-h5 Zolang zwart niet de opmars c7-c5 kan doorzetten heeft wit een duurzaam voordeel. In aanmerking kwam 29. Tc6 om de pion voorgoed te blokkeren. 29. Pb3-d2 Tf6-f5

30. Dd5-e4 Dit moet op een misrekeninggebaseerd zijn, want met zijn volgende zet lost zwart alle problemen op. 30...c7-c5 31. De4xe8 Tf8xe8 32. e3-e4 Tf5-e5 33. f2-f4 Te5-e6 34. e4-e5 Ld6-e7 Niet 34...Lf8 wegens 35. Pe4 en wit wint. 35. b2-b3 f7-f6 36. Pd2-f3 f6xe5 37. Pf3xe5 Te8-d8 38. h2-h4 Td8-d5 Remise op voorstel van Kasparov. Normaal mag dat niet als je zelf aan zet bent, maar gisteren kon een remiseaanbod alleen van Kasparov komen.