Camera geeft alleen schijn van veiligheid

Videocamera's in openbare ruimtes dringen het aantal geweldsdelicten op straat of de mate van overlast niet terug. Wel vergroten ze het gevoel van veiligheid bij burgers, voornamelijk bij ouderen en vrouwen.

Dit blijkt uit onderzoek in acht gemeenten in ons land waar cameratoezicht is ingesteld. Het onderzoek werd het afgelopen jaar uitgevoerd in opdracht van de ministeries van Binnenlandse Zaken, Justitie en Economische Zaken en gepresenteerd op een informatieavond in Leeuwarden. Er hangen momenteel bewakingscamera's in Apeldoorn, Breda, Venlo, Bergen op Zoom, Ede, Groningen, Den Haag en Zwolle. In Leeuwarden is een discussie gaande over het wel of niet plaatsen van camera's in uitgaansgebieden.

Uit het onderzoek blijkt dat in Breda veertig procent van de burgers zich veiliger voelt. In Ede is dat 74 procent. Ook politieagenten zeggen zich veiliger en zekerder te voelen als ze op plaatsen surveilleren waar camera's hangen. Gebleken is dat het aantal auto-inbraken en vernielingen afneemt op plaatsen met bewakingscamera's. Dat geldt niet voor het aantal geweldsmisdrijven, noch voor overlast door bijvoorbeeld drugsgebruikers. Volgens onderzoeker Wout Ritsema van het Haagse onderzoeksbureau Eysink, Smeets & Etman leven er talrijke fabels over cameratoezicht. ,,Er is veel borrelpraat over. Hoe effectief camera's zijn hangt af van je bedoeling. Wil je mensen opsporen en kunnen vervolgen? Wil je misdrijven vroegtijdig signaleren of onveiligheid tegengaan.'' Alle hoge verwachtingen van burgers en politiek ten spijt, zegt Ritsema, heeft cameratoezicht niet altijd effect. In veel gevallen besluiten gemeenten tot plaatsing na een incidenteel geweldsincident. ,,De beslissing komt niet rationeel, maar emotioneel tot stand.''

Douglas Sharp van de Universiteit van Centraal Engeland in Birmingham lichtte een aantal resultaten toe van cameratoezicht in Groot-Brittannië. In vrijwel elke Britse stad zijn de afgelopen dertig jaar gesloten televisiecircuits aangelegd. Volgens Sharp speelden angst voor terrorisme en toenemende onveiligheidsgevoelens daarbij een rol. Uit onderzoek in het Schotse Airdrie bleek dat cameratoezicht het aantal misdrijven met 21 procent had doen afnemen, dat er 48 procent minder oplichting plaatsvond en negentien procent minder brandstichting en vandalisme. In Glasgow namen bepaalde misdrijven wel af, maar dit was van korte duur. Het aantal diefstallen, mishandelingen en berovingen bleef hetzelfde, maar wel in andere buurten.

    • Karin de Mik