Belgische koningin weert kunstwerk

Een Belgische kunstenaar die een project had opgezet rond wijlen koning Boudewijn, wordt van de Brusselse tentoonstelling Indiscipline geweerd. Brussel 2000, de organisatie die verantwoordelijk is voor Brussel als Europese Cultuurstad en daarmee ook voor Indiscipline, zou het project The Boudewijn Experiment de wacht hebben aangezegd uit angst voor een rel met het koningshuis. Ook had men aanwijzingen dat `royalistische' sponsors van Brussel 2000 zouden afhaken.

Het werk van Carsten Höller, een Belg van Duitse afkomst, staat in het teken van `beslissingen' hoe je ertoe komt, welke overwegingen een rol spelen als je een beslissing neemt. Vandaar dat hij was gefascineerd door één specifieke daad van koning Boudewijn: in 1990 trad de koning 24 uur af om te vermijden dat hij de Belgische abortuswet, waar hij als vroom katholiek fel tegen was, moest tekenen. Höller wilde de Brusselse bevolking uitdagen om, net als de koning, een dag in retraite te gaan en na te denken over begrippen als `twijfel' en `subjectiviteit'. Volgens het programma van Brussel 2000 zou hij dit vanaf 23 november in een zaal van het Paleis voor Schone Kunsten doen. Indiscipline is een multimediale tentoonstelling over hedendaagse kunst die vorig weekend in Brussel van start is gegaan.

De alarmbellen gingen rinkelen toen Höller een brief schreef aan Boudewijns weduwe, koningin Fabiola, omdat hij meer wilde weten over de beweegredenen en het gedrag van haar man ten tijde van de abortuskwestie. Omdat Boudewijns kortstondige aftreden destijds een publieke aangelegenheid was, nam Höller aan dat dit wel kon. Maar Fabiola beschouwde het verzoek als een `onkiese' inbreuk op de privacy van haar en haar man. Het Hof stuurde de brief door naar Brussel 2000, met het nadrukkelijke verzoek om het project uit de tentoonstelling te schrappen. Dat was drie weken geleden. Brussel 2000, dat onder patronage staat van de koning en de koningin, stond voor een dilemma. De organisatie wilde geen censuur toepassen op een project dat zijzelf, ook nu nog, als `interessant' bestempelt. Volgens haar valt er geen majesteitsschennis in te bespeuren – het project gaat niet over koning Boudewijn. Maar zij wilde ook geen ruzie met het Hof. Niet alleen omdat de nagedachtenis van Boudewijn voor veel Belgen heilig is, maar meer nog omdat sommige grote sponsors van Brussel 2000 (zoals de eigenaar van supermarktketen Delhaize) geen onbekenden zijn aan het Hof. Een ingewijde, die anoniem wil blijven omdat iedereen officieel zwijgplicht heeft, zegt: ,,Als Brussel 2000 het project niet had laten vallen, hadden de sponsors Brussel 2000 laten vallen. Dat zou een ramp zijn. We denken dat wij in verlichte tijden leven, maar de royalistische, katholieke adel in Brussel is zeer machtig in België''.

Tot die (franstalige) adel behoort ook de minister-president van het Brusselse gewest, François-Xavier de Donnéa. Hij is voorzitter van de raad van bestuur van Brussel 2000. Samen met Robert Palmer, de Schotse intendant van Brussel 2000, besloot hij het project te schrappen. Althans, dat is de lezing van twee betrokkenen. De Donnéa zelf laat via zijn woordvoerster weten: ,,Palmer heeft het project zelf afgeblazen. Hij vond dat het getuigde van slechte smaak. Die beslissing had niets met het koningshuis te maken''. Een medewerker van Brussel 2000 barst in lachen uit als hij dit hoort.

Het is niet de eerste keer dat het Belgische koningshuis in aanvaring komt met Brussel 2000. Eerder dit jaar vond het Hof dat een theatervoorstelling over Rwanda niet door de beugel kon. Toen hield Brussel 2000 voet bij stuk; de voorstelling ging gewoon door. Een paar dagen geleden bezochten leden van het koninklijk huis een circus dat Brussel 2000 georganiseerd had. Alsof er niets gebeurd was.