Moraal 2

Gefascineerd heb ik kennisgenomen van het artikel van prof.dr. A. van Dantzig. Anders dan A. Rouvoet, die moraal wil verankeren in een bovenmenselijke orde, verdedigt Van Dantzig dat moraliteit in mensen zit. Dat siert hem, maar in zijn verdediging doet Van Dantzig zichzelf te kort.

Eerst zijn redenering. Moraal komt `van de groepen waar we bijhoren'. Tot op ons merg zijn we doortrokken van de manier waarop onze omgeving ons bijbrengt wat hoort en wat niet. Het dringt onze ziel binnen `niet via het verstand of de overweging, maar via het gevoel, de emotie, via onze animale, dierlijke natuur'. Aangezien mensen wereldwijd in zeer verschillende groepen leven, lopen morele waarden nogal uiteen. Toch is er vanuit een helikopterview, aldus nog steeds Van Dantzig, geen verschil tussen die waarden: ,,Er is geen logische noodzaak de ene waarde te verkiezen boven de andere.'' Als je erover gaat nadenken ,,bestaan er geen objectieve criteria om de ene opvatting te verkiezen boven de andere. Iedereen heeft altijd gelijk.''

Ik heb twijfels over de houdbaarheid van dit standpunt. Wie de morele kaart speelt, wie een oordeel geeft over pakweg de aanvaardbaarheid van slavernij of de onaanvaardbaarheid van homoseksualiteit, zal goede redenen moeten geven waarom we dat standpunt zouden moeten accepteren. Morele uitspraken en handelingen zijn niet alleen een zaak van persoonlijke voorkeur, maar ook van `verstand en overweging'. We zijn wel degelijk overtuigd van de juistheid van onze morele opvattingen, voeren er redenen voor aan en laten ons door de (niet alleen maar subjectieve) juistheid van betere redenen corrigeren.

Van Dantzig daagt Rouvoet uit om met sterkere argumenten te komen over de (on)wenselijkheid van abortus en euthanasie dan de zijne. Niks onfeilbaarheid van het subjectieve gelijk. De inzet is veeleer: Het lijkt erop dat de opvattingen van Rouvoet verkeerd zijn, en hij zal met goede redenen moeten komen om Van Dantzig te overtuigen van de houdbaarheid ervan. Aldus opent hij de discussie over wie van beiden de beste moraal heeft. Zo hoort het ook.