Jarig met veel cabaret

Het is toch gelukt. Vijf jaar geleden vroeg deze krant zich af of de VARA de vijfenzeventigste verjaardag wel zou halen. Het was de tijd van de opkomst van de netgedachte als overkoepelende identiteit. De omroepen zouden opgaan in een groter geheel. Zo ver is het nog lang niet. De afzonderlijke identiteiten lijken zelfs sterker te worden en de omroepen steken miljoenen in campagnes die het verschil benadrukken.

Toch had het niet veel gescheeld of een heel andere VARA had dit weekeinde feest gevierd. Eind vorig jaar dreigde de omroep het publieke bestel te verlaten en verder te gaan als commerciële omroep zonder winstoogmerk. Als de aandeelhouders van SBS wat meer financiële ruimte hadden geboden was de VARA-zaterdagavond inmiddels op Net5 te zien geweest.

Het is allemaal goed gekomen en met gemak wordt de VARA dit weekeinde vijfenzeventig. De rijen hebben zich gesloten achter de door VARA-diskjockey, zanger en politicus Henk Westbroek bedachte leuze `Iemand moet het doen'. Een opgave op het lijf geschreven van de jarige die verheffend, vooruitstrevend en ook verstrooiend wil zijn.

Van rode spreekbuis tot een onafhankelijke, progressieve omroep – zo vat voorzitter en directeur Vera Keur de ontwikkeling van de Vereniging van Arbeiders Radio Amateurs samen. Geen jacht op kijkcijfers met pretentieloos vermaak: ,,Wij willen de kijkers bij de les houden.''

De meningen op Nederland 3 over hoe en met welke programma's dat moet gebeuren lopen uiteen. Keur deelt de kritiek dat op Nederland 3 veel programma's op verkeerde momenten worden uitgezonden. Kunst en cultuur verdienen volgens haar een fatsoenlijker tijdstip, al blijft het afgesproken marktaandeel van gemiddeld 10 procent – wat Nederland 3 afgezien van de VARA-zaterdagavond bij lange na niet haalt –een doel.

NPS en VPRO zullen beter moeten scoren en desnoods moet het NOS-bestuur maar ingrijpen, aldus Keur. Dit seizoen beschouwt ze als een overgangsfase. Begin volgend jaar moet blijken of het lukt met Nederland 3.

Het zijn de programma's die het hem doen en de VARA heeft de verleiding weerstaan om terug te blikken met veel herhalingen uit het verleden. Wel speciaal gemaakte of voor de gelegenheid aangepaste programma's. Drie avonden en nachten lang mag de VARA van de partners op Nederland 3 zijn gang gaan.

In het tweedelige Jack Jubelt (donderdag 19.48u. en vrijdag 20.00u.) werpt amuseur Spijkerman zich op quizformules die de VARA in de loop van de tijd heeft gebracht. Negen daarvan – waaronder de Willem Ruis Show – worden opnieuw gespeeld en Jack kijkt vooruit naar de quiz over tien jaar.

Sonja Barend (donderdag 20.55u.) behandelt de geschiedenis van de talkshow in een talkshow gevuld met bekende talkshowhosts als Catherine Keijl, Andries Knevel, Hanneke Groenteman en ook Willem Duys, de Hollandse aartsvader van het genre. Daarna volgt de finale van Paul Wittemans wetenschapsserie Een geweldige tijd! (23.10u.) waarin de geleerden evalueren met minister Borst.

Vrijdag komt voormalig VARA-voorzitter en nog altijd Lagerhuis-debater Marcel van Dam met een reprise van zijn Achterkant van het gelijk (21.00u.). Het gaat met onder meer minister Van Boxtel, burgemeester Patijn, en AH-baas Van der Hoeven over de multiculturele samenleving. Later die avond (23.08u.) het eerste deel van De Belager, een tweedelige thriller van regisseuse Dana Nechushtan (Total loss, Ivoren wachters).

De grote kleine show komt zaterdagavond (19.30u.) van Paul de Leeuw. Niet à la Endemol, maar heel VARA en vol ,,feestelijke hilariteit''. Die middag (13.52u.) zijn er al hoogtepunten geweest van Pauls gesprekken in het Engels uit Laat de Leeuw en fragmenten van zijn Seth & Fiona en andere programma's (16.05u.).

Het Lagerhuis (zaterdag 21.05u.) is deze keer niet gevuld met VARA's gewone man/vrouw maar met bekendere Nederlanders als Joost Zwagerman, Foppe de Haan, Roel Pieper, Tom van 't Hek en Nina Brink. Minister-president Wim Kok treedt op als jury en kiest de debater van de avond. De tijden zijn veranderd sinds zijn voorganger Willem Drees op de 25ste verjaardag een rede afstak voor de verzamelde VARA-leden. Vervolgens, in een stalachtig decor met paddestoelen en geraamtes, doet Astrid Joosten zaterdag (22.15u.) het luchtige spelletje Iemand moet het weten. Gert-Jan Dröge, Annemarie Oster en Harm Edens beantwoorden vragen aan de hand van filmpjes uit het VARA-archief.

Op internet is vanaf vandaag het bijzondere programma 12x12 te zien en vanaf vrijdag een uitgebreide 2 voor 12-spelsite (www.2voor12.nl) waar het bekende kennisspelletje online gespeeld kan worden. Teams overleggen via chat en kunnen op het web naar antwoorden zoeken. Het jongerenprogramma 12x12 is dagelijks (17.00u.) een halfuurtje op Nederland 2, maar is vooral interessant op het web (www.12x12.nl). Het is gemaakt door twaalf jongeren die met filmpjes, foto's en teksten iets van zichzelf laten zien.

De donderdag- en vrijdagnacht zijn geheel gevuld met herhalingen van cabaretshows van de bekende Nederlandse meesters. Zaterdag wordt de nacht van Youp met integraal alle vijf shows van Van 't Hek ingeleid door hemzelf.