De oude koning maakt een uitgebluste indruk

Gari Kasparov lijkt de moed te hebben opgegeven. Hij staat met 7,5-5,5 achter in de match die hij in Londen tegen Vladimir Kramnik speelt en van de laatste drie partijen moet hij er twee winnen om wereldkampioen schaken te blijven.

Op zichzelf al een bijna onmogelijke taak. Tot nu toe heeft hij er nog niet één kunnen winnen. Een Kasparov in topvorm zou het wonder misschien nog kunnen volbrengen, maar het is alsof alle krachten hem ontvallen zijn.

Gisteren moest er iets gebeuren. Kasparov had wit en hij vindt dat voordeel altijd heel belangrijk. Hij zou tot het uiterste moeten gaan en desnoods groot risico moeten nemen. Het was zijn enige kans. Zo dacht iedereen er over en Kasparov zelf misschien ook, maar hij deed helemaal niets. Een paar gewone openingszetten en toen bood hij remise aan. Hij had niet eens geprobeerd om te winnen.

Het had er een dag daarvoor nog even naar uitgezien dat de oude Kasparov terug zou kunnen komen, want de partij van zaterdag was bijzonder opwindend geweest. Van Kramnik zou je verwachten dat hij met twee punten voor naar een kalme remise zou koersen, maar nee, hij verscherpte de strijd al vlug met een pionoffer.

Kasparov nam het offer na lang nadenken aan. Hij houdt er niet van om zo'n pion te nemen, hij offert liever zelf materiaal. Het nam niet weg dat hij het vervolg heel goed speelde. De gevaarlijke aanval van Kramnik werd afgeslagen en Kasparov hield zijn pion vast.

De stelling bleef moeilijk, er kwam tijdnood en met de vlaggen op vallen wist Kramnik met een trucje net remise te maken.

Je zou denken dat het een grote teleurstelling voor Kasparov moest zijn, maar na die partij bruiste hij van leven. Hij ratelde ingewikkelde varianten af en merkte glimlachend op dat hij niet had kunnen verliezen omdat het de verjaardag van zijn zoontje Vadim was. Het leek helemaal niet tot hem door te dringen dat hij goede kansen op winst had gemist.

Dat akelige besef moet later op die zaterdag toch gekomen zijn. Na het onbetekenende partijtje van gisteren zei hij dat hij moe en gedeprimeerd was en hij maakte voor de tweede keer een toespeling op iets dat hem dwars had gezeten en waarover hij later meer zou kunnen vertellen. De man die door velen als de grootste schaker aller tijden wordt beschouwd maakte een uitgebluste indruk.

Vanaf 1985, toen hij Anatoli Karpov als wereldkampioen opvolgde, is Kasparov de koning van de schaakwereld geweest. Na Karpov had hij een tijdlang geen waardige belagers. Zijn uitdagers Nigel Short en Viswanathan Anand versloeg hij moeiteloos. Al was hij in 1993 uit de wereldschaakbond getreden, hij werd toch algemeen als de echte wereldkampioen beschouwd, want hij was onbetwistbaar superieur. Nu is hij op de rots Vladimir Kramnik gestoten.

Niemand kan eeuwig de beste zijn, maar het is toch verbazingwekkend hoe weinig Kasparov in deze match heeft laten zien. De schaakwereld verheugt zich altijd op een nieuwe koning, maar er is toch een gevoel van teleurstelling, omdat de oude koning zich niet tot de laatste snik heeft verzet.

Zoals de dichter Dylan Thomas schreef bij het sterven van zijn vader: Ga niet mak die goede nacht in,/ Ouderdom moet brandend tieren aan het einde van de dag;/ Raas, raas tegen het sterven van het licht.

Kasparov raasde niet, maar gooide de handdoek in de ring.

Ook al zou Kramnik de opvolger van Kasparov worden, hij kan toch niet dezelfde positie innemen. Kasparov kon buiten de wereldschaakbond algemeen als wereldkampioen erkend worden door zijn grote superioriteit, maar voor Kramnik geldt dat veel minder.

In november begint in New Delhi het wereldkampioenschap van de FIDE. Er kan moeilijk verwacht worden dat Kramnik, na net iets geweldigs gepresteerd te hebben, zijn titel nu in die FIDE-loterij op het spel zal zetten, maar op den duur ligt een vereniging van de twee schaakwereldkampioenschappen misschien toch in het verschiet.

Wit Kramnik-zwart Kasparov, twaalfde partij

1.d4 Pf6 2.c4 e6 3.Pc3 Lb4 4.e3 0-0 5.Ld3 d5 6.Pf3 c5 7.0-0 dxc4 8.Lxc4 Pbd7 9.a3 cxd4 10.axb4 dxc3 11.bxc3 Dc7 12.Le2 Dxc3 13.La3 Pd5 14.Db1 Df6 15.Ld3 h6 16.b5 Td8 17.Lb2 De7 18.Ta4 Pc5 19.Lh7+ Kh8 20.Th4 f6 21.Tc4 Ld7 22.La3 b6 23.Le4 a6 Wits aanval is afgeslagen en zwart houdt zijn pion. 24.bxa6 Txa6 25.Lxc5 bxc5 26.Tfc1 Ta5 27.Db2 Tb5 28.Da3 Pb6 29.T4c3 Tb4 30.Pd2 f5 31.Lf3

De laatste goede winstkans was 31...Tc8. 31...Pa4 32.Txc5 Tb2 33.Pc4 Dxc5 Remise

Wit Kasparov-zwart Kramnik, dertiende partij

1.e4 e5 2.Pf3 Pc6 3.Lb5 Pf6 4.0-0 Pxe4 5.d4 Pd6 6.Lxc6 dxc6 7.dxe5 Pf5 8.Dxd8+ Kxd8 9.Pc3 h6 10.h3 Ke8 11.Pe4 c5 12.c3 b6 13.Te1 Le6 14.g4 Remise.