Amateurs en toeristen

Tot zover was alles bekend', schrijf je in een verslag, en je hebt de formule al zo vaak gebruikt dat je niet meer beseft dat die een onbestaanbare alwetendheid suggereert.

Bekend bij wie? Meestal niet bij de verslaggever. Hij ziet een stelling, drukt op een paar toetsen en op zijn computerscherm verschijnen de partijen waarin die stelling al eens eerder was voorgekomen.

,,Het was dus bekend'', denkt hij, maar hij bedoelt dat het in zijn databank zat. In die databank zitten meer dan een miljoen partijen en niemand kan die allemaal kennen, zelfs mensen als Kasparov en Kramnik niet.

In hun tiende partij was het duidelijk dat Kasparov een partij Hazai-Danielsen uit 1994 niet kende. Kan gebeuren. Maar toch was het gek. Er was niet alleen die partij, er was ook een openingsartikel in NIC Yearbook 44 uit 1997. Hazai-Danielsen stond daarin, de eerste nieuwe zet die Kasparov nu deed werd ook al behandeld, en ook de weerlegging die Kramnik voor het bord vond, tot en met zet 21. Drie jaar geleden was al opgeschreven hoe Kasparov afgelopen dinsdag verloor.

Zoiets mag niet. Een partij kan je nog over het hoofd zien, maar een openingsartikel niet, tenminste niet als je om het wereldkampioenschap gaat spelen. Het lijkt of Kasparov halverwege de match in een impuls naar het Nimzo-Indisch heeft gegrepen, zonder goede voorbereiding.

Amateurisme zou je het bijna noemen. In het pas verschenen boek Khalifman, life and games van Gennady Nesis, staat een interview met Chalifman uit 1988 waarin hij zegt dat de meeste deelnemers aan het kampioenschap van de Sovjet-Unie professionals waren en hij zelf maar een amateur. Wat is het verschil?, vraagt de interviewer. Een van de verschillen is dat een professional niet verrast wordt in de opening.

Door een echt nieuwe zet kan natuurlijk iedereen verrast worden. Chalifman bedoelde dat de professional niet verrast kan worden door iets dat al lang bekend is. Hij gebruikte het woord `amateur' ongeveer zoals Kasparov zelf tijdens het FIDE-wereldkampioenschap in Las Vegas het woord `toerist' gebruikte. Als Chalifman vals zou willen zijn, zou hij kunnen zeggen dat Kasparov in de tiende matchpartij als een toerist speelde.

Nog iets uit het Essent-toernooi in Hoogeveen dat Chalifman zo indrukwekkend won met 5,5 uit 6. Jan Timman werd met één winst, één verlies en vijf remises kalmpjes tweede.

Wit Timman-zwart Judit Polgar

1. d2-d4 Pg8-f6 2. c2-c4 e7-e6 3. Pg1-f3 b7-b6 4. g2-g3 Lc8-a6 5. b2-b3 Lf8-b4+ 6. Lc1-d2 Lb4-e7 7. Lf1-g2 c7-c6 8. Ld2-c3 d7-d5 9. Pf3-e5 Pf6-e4 Geen goed idee in het Dame-Indisch, dit paard ruilen voor de witte loper. 10. 0-0 Pe4xc3 11. Pb1xc3 0-0 12. Ta1-c1 Le7-f6 `Tot hier was alles bekend' en nu is het echt zo. 13. f2-f4 Een interessante nieuwe zet die een pionoffer inhoudt. Na 13...dxc4 14. b4 krijgt wit goede compensatie. 13...Lf6xe5 Die loper kan ze eigenlijk moeilijk missen. 14. f4xe5 Pb8-d7 15. c4xd5 c6xd5 16. Tf1-f2 Ta8-c8 17. e2-e4 d5xe4 18. Pc3xe4 f7-f6 19. Lg2-h3 Dd8-e7 20. Tc1xc8 Waarschijnlijk gebaseerd op een kleine misrekening. 20. exf6 was heel sterk. 20...La6xc8 21. Pe4-d6 f6xe5 22. Tf2xf8+ Pd7xf8 Door tijdelijk een stuk te offeren weet ze nog net op de been te blijven. 23. Pd6xc8 De7-c7 24. Pc8xa7 Dc7xa7 25. d4-d5

MmMmMblm

eMmMmMag

MaMmgmMm

mMmGaMmM

MmMmMmMm

mGmMmMAI

GmMmMmMA

mMmKmMFM

25...Da7-d7 Op de website van Chalifman wordt een betere verdediging aangegeven: 25...b5+ 26. Kh1 Da8 27. Lg2 Dxa2 en al lijkt het mooi voor wit, er zit misschien niets beslissends in. 26. d5-d6 Dd7-c6 27. a2-a4 e5-e4 28. b3-b4 Kg8-f7 29. Lh3-f1 Dreigt 30. Lb5. Zwart is verloren. 29...Dc6-d5 30. Dd1xd5 e6xd5 31. a4-a5 b6xa5 32. b4xa5 Pf8-d7 33. a5-a6 Pd7-b6 34. Lf1-h3 h7-h5 35. a6-a7 g7-g5 36. Lh3-f5 e4-e3 37. Kg1-f1 d5-d4 38. Kf1-e2 Kf7-f6 39. Ke2-d3 h5-h4 40. Lf5-g4 h4xg3 41. h2xg3 Zwart gaf op.

Tenslotte een groot gevecht uit de laatste ronde van het open toernooi, dat gewonnen werd door Jepisjin en Dvoirys. John van der Wiel deelde de derde plaats.

Wit Van der Wiel-zwart Ulibin

1. e2-e4 c7-c5 2. Pg1-f3 e7-e6 3. d2-d4 c5xd4 4. Pf3xd4 Pg8-f6 5. Pb1-c3 d7-d6 6. f2-f4 Lf8-e7 7. Lf1-b5+ Lc8-d7 8. e4-e5 d6xe5 9. f4xe5 Pf6-d5 10. Pc3xd5 e6xd5 11. e5-e6 Ld7xb5 12. e6xf7+ Ke8xf7 13. Pd4xb5 Een scherpe variant waarmee Van der Wiel ervaring had. Zijn vroegere tegenstanders speelden 13...Lh4+ 13...Le7-b4+ 14. c2-c3 Th8-e8+ 15. Ke1-d2 Kf7-g8 16. Th1-e1 Pb8-a6 17. Te1xe8+ Dd8xe8 18. Dd1-e2 De8-g6 Zwart wil met alle geweld een stuk offeren. 19. c3xb4 Pa6xb4 20. Kd2-d1 Ta8-e8 21. Lc1-e3 Pb4-d3 Versmaadt 21...De4, wat het stuk terug zou winnen. 22. Pb5-d4 Pd3-f4 23. Le3xf4 Te8xe2 24. Pd4xe2 d5-d4 25. Kd1-d2 d4-d3 26. Pe2-c3 Dg6xg2+ 27. Kd2xd3 Dg2-f3+ 28. Lf4-e3 Df3-h3 29. Pc3-e4 Dh3xh2 30. Le3xa7 Dh2xb2 31. La7-d4 Db2-a3+ 32. Ld4-c3 b7-b5 33. Ta1-b1 Da3xa2 34. Tb1xb5

MmMmMmlm

mMmMmMag

MmMmMmMm

mJmMmMmM

MmMmHmMm

mMCLmMmM

kmMmMmMm

mMmMmMmM

Wits plan: alle stukken naar de overkant om de zwarte koning mat te zetten. 34...Da2-a6 35. Kd3-c4 Da6-c6+ 36. Pe4-c5 g7-g5 37. Tb5-b7 h7-h6 38. Lc3-e5 Kg8-f8 39. Kc4-d4 Kf8-e8 40. Tb7-c7 Dc6-g2 41. Le5-d6 Dg2-e2 42. Pc5-e4 Ke8-d8 43. Tc7-b7 De2-d1+ 44. Kd4-e5 Dd1-a1+ 45. Ke5-e6 Da1-a2+ 46. Ke6-f6 Da2-d5 47. Tb7-e7 Kd8-c8 48. Ld6-g3 Dd5-d4+ 49. Kf6-f7 Dd4-d5+ 50. Kf7-f8 Dd5-f5+ 51. Kf8-g7 Kc8-d8 52. Lg3-d6 g5-g4 53. Pe4-f6 Df5-b5 54. Kg7-f8 Het is zo ver. Zwart moet de dame geven om mat te voorkomen. 54...g4-g3 55. Te7-e5 Db5-a4 56. Te5-e8+ Da4xe8+ 57. Pf6xe8 g3-g2 58. Ld6-h2 Kd8-d7 59. Kf8-f7 Kd7-c6 60. Kf7-e6 Er zijn mensen geweest die tegen loper en paard doorspeelden en dan nog remise hielden, maar hier gaf zwart netjes op.