Maak Kosovo op termijn onafhankelijk

Kosovo moet ,,voorwaardelijke onafhankelijkheid'' krijgen – dat wil zeggen: het moet op termijn losmaking van Servië in het vooruitzicht worden gesteld, mits het aan een reeks voorwaarden op politiek en humanitair gebied voldoet.

Dat is de aanbeveling die een groep onafhankelijke deskundigen VN-secretaris-generaal Kofi Annan heeft gedaan in een rapport dat Annan gisteren in New York is overhandigd door een van de twee voorzitters, de Zuid-Afrikaanse rechter Richard Goldstone, oud-aanklager aan het Joegoslavië-tribunaal in Den Haag.

Volgens de groep deskundigen is het gezien het verleden – de ,,verschrikkelijke schendingen van de mensenrechten'' en de etnische zuivering door de Kosovo-Serviërs – ,,noch realistisch, noch gerechtvaardigd'' van de Kosovo-Albanezen te verwachten dat ze in de toekomst nog zullen willen leven onder het gezag van Belgrado. Aan de andere kant, aldus het rapport, kan in Kosovo geen vrede bestaan zolang de Kosovo-Serviërs en andere minderheden als de Roma (zigeuners) zich er niet veilig kunnen voelen. Goldstone zei gisteren dat `voorwaardelijke onafhankelijkheid' een oplossing kan vormen. Dat betekent dat Kosovo onafhankelijk kan worden als het voldoet aan een aantal voorwaarden. Een daarvan is dat Kosovo de onafhankelijkheid eerst moet bespreken met de buurlanden. Een andere is dat het zich een democratische grondwet aanmeet, met garanties dat de minderheden ,,in absolute veiligheid'' kunnen leven. Weer een andere voorwaarde is dat de Servische vluchtelingen kunnen terugkeren. Volgens Goldstone moeten de bevindingen van de commissie de internationale gemeenschap helpen ,,een objectieve discussie'' over de toekomst van Kosovo te voeren.

Die internationale gemeenschap beschouwt strikt formeel Kosovo nog altijd als een provincie van de Joegoslavische deelrepubliek Servië met recht op ,,substantiële autonomie en zinvol zelfbestuur''. Dat is vastgelegd in de VN-resolutie waarmee Kosovo vorig jaar onder tijdelijk bestuur van de VN werd geplaatst. Diezelfde resolutie steunt ,,de territoriale integriteit'' van Joegoslavië. Het is echter duidelijk dat de Kosovo-Albanezen voor geen enkele prijs ooit nog zullen instemmen met het gezag van de Serviërs, ongeacht de vraag wie in Belgrado aan het bewind is. Geen enkele Westerse politicus praat openlijk over de vraag wat er dan met Kosovo zou moeten gebeuren – een tendens die nog is versterkt sinds de Joegoslavische autocraat Slobodan Miloševic plaats heeft moeten maken voor de democraat Vojislav Koštunica.

De commissie van deskundigen is opgericht door de Zweedse premier Göran Persson en wordt voorgezeten door Goldstone en de Zweed Carl Tham; ze bestaat verder uit deskundigen uit het Verenigd Koninkrijk, Benin, Canada, Tsjechië, Frankrijk, Duitsland, Japan en de VN. Volgens Goldstone zijn de slotconclusies unaniem.

In het rapport komt de commissie ook tot de conclusie dat de NAVO-luchtoorlog tegen Joegoslavië, vorig jaar, juridisch illegaal is geweest omdat de VN-Veiligheidsraad er geen toestemming voor had gegeven, maar dat de oorlog ,,vanuit een politiek en moreel gezichtspunt legitiem was''.