Pronk kan alsnog veel verliezen

Kok II is begonnen aan de tweede helft van de kabinetsperiode. Voor minister Pronk (VROM) nadert het uur van de waarheid.

Voor slapen, laat staan voor nare dromen, heeft minister Pronk (VROM) dezer dagen nauwelijks tijd. Toch zou hij over een paar maanden wel eens te boek kunnen staan als een loser van formaat en dat is voor de nog altijd hoogst ambitieuze Pronk op zijn minst even erg als een nachtmerrie. Voor hetzelfde geld echter kan Pronk zich dan laten vieren als een man die op vele, zo niet alle fronten wint.

Het uur van de waarheid nadert. Vanaf half november tot half januari prijken immers op Pronks agenda achtereenvolgens het voorzitterschap van een internationale mega-conferentie over het klimaat in Den Haag, de afronding van de lang verbeide Vijfde Nota over de Ruimtelijke Ordening en de publicatie van het vierde Nationaal Milieubeleidsplan (NMP-4).

Het zijn zonder twijfel de drie belangrijkste momenten voor VROM in deze kabinetsperiode, maar vooral bij de eerste twee kwesties is het gevaar van mislukking levensgroot aanwezig.

Alsof dit alles nog niet genoeg is, speelt dezer dagen ook nog de vraag of het VN-chef Kofi Annan behaagt om Pronk tot Hoge Commissaris voor de Vluchtelingen van de VN in Genève te benoemen. De Nederlandse minister heeft er geen geheim van gemaakt dat hij de post zeer ambieert. Daar zou hij immers te maken krijgen met fundamentele problemen en niet met ,,de luxe-problemen'', waarmee hij zich naar eigen zeggen op VROM vaak bezig moet houden. Als die post aan zijn neus voorbijgaat, dringt het verliezersimago zich onweerstaanbaar op.

Maar Pronk zou Pronk niet zijn als hij niet tot het uiterste zou gaan om de komende maanden tot een succes te maken. De afgelopen tijd heeft hij er nog maar eens een schepje bovenop gegooid. En dat wil wat zeggen, want ook voordien draaide hij zijn hand niet om voor een werkweek van 100 uur of meer.

De eerste krachtproef voor Pronk wordt de Haagse klimaatconferentie. Waarnemers in binnen- en buitenland zien deze als een laatste serieuze kans om de afspraken te verwezenlijken die in 1997 in het Japanse Kyoto werden gemaakt om de uitstoot van zogeheten broeikasgassen te beperken. Veel landen, in het bijzonder de Verenigde Staten, proberen echter onder ingrijpende maatregelen in eigen land uit te komen en weigeren vooralsnog het protocol van Kyoto te ratificeren.

Pronk heeft de afgelopen maanden de hele aardbol rondgereisd om een consensus voor de conferentie te bewerkstelligen. Zijn zeer rijke internationale ervaring uit zijn vorige baan als minister van Ontwikkelingssamenwerking kwam hem daarbij goed van pas. Het elan waarmee hij zich van deze opgave heeft gekweten, wekt bewondering bij veel Kamerleden. ,,De wijze waarop hij nu als milieu-ambassadeur optreedt, vind ik fenomenaal'', zegt het Tweede-Kamerlid Augusteijn (D66).

,,Hij heeft daar terecht enorm veel energie in gestoken'', meent ook het Tweede-Kamerlid Klein Molekamp (VVD), die op andere dossiers vaak kritisch staat tegenover Pronk. ,,Als hij de conferentie tot een succes maakt, heeft hij het internationale klimaat echt een stap vooruitgeholpen. En dat is veel waard.''

Tegelijkertijd is Pronk nog druk in de weer met de Vijfde Nota, die voor de komende twee decennia de hoofdlijnen voor de inrichting van het land moet aangeven. Al sinds zijn aantreden in de zomer van 1998 werkt hij hieraan. Hij heeft intussen met vele duizenden mensen overlegd over de beste aanpak. Toch groeit bij vriend en vijand de twijfel of Pronk nog wel in staat zal zijn hiervan een samenhangend stuk met visie te maken.

Veel andere departementen hebben immers de afgelopen maanden nota's het licht laten zien, waarmee ze Pronk weinig speelruimte meer laten. Zo verscheen deze week nog het Nationaal Verkeers- en Vervoersplan (NVVP) van Pronks collega Netelenbos, dat de komende decennia ruim baan wil geven aan de mobiliteit. De milieuparagrafen in het NVVP zijn volgens veel waarnemers echter aan de magere kant. ,,Het is ook een rare volgorde'', zegt Kamerlid Van der Steenhoven (GroenLinks). ,,Eerst zou juist de Vijfde Nota moeten verschijnen als integrerend kader en daarna pas de andere nota`s. Pronk loopt zo achter de feiten aan.''

Met het nieuwe Nationaal Milieubeleidsplan gaat het intussen, ook volgens Pronk zelf, aanmerkelijk voorspoediger. Dit is echter een minder ver reikend stuk, zowel in tijd als qua inhoud. Bijzonderheden over het NMP-4 zijn tot dusverre nog niet naar buiten gekomen.

Voor deze drie kwesties zet Pronk zich al geruime tijd op volle kracht in. Om andere, minder spectaculaire onderwerpen zoals het afvalbeleid, of het geluidshinderbeleid, bekommert Pronk zich daarentegen minder.

De milieubeweging heeft kritiek op Pronks aanpak. Van den Biggelaar, voorzitter van de Stichting Natuur en Milieu: ,,Hij gaat alleen de strijd met collega's in het kabinet aan wanneer hij het gevoel heeft dat hij kan winnen, want hij haat het om te verliezen. Zo is Pronk vrijwel onzichtbaar geweest bij de zaak van de milieunormen op Schiphol en heeft hij zich nauwelijks gemengd in de discussie over het mobiliteitsbeleid van minister Netelenbos.''

DOSSIER RIJKSBEGROTING www.nrc.nl/DenHaag

De eerste twee delen van deze serie verschenen op 4 en 18 oktober.