Politietop: noodhulp hoort niet bij ons

De politie wordt ,,ongewild en onbedoeld'' beschouwd als de instantie die het probleem van daklozen en psychiatrische patiënten op straat moet oplossen.

Dat schrijven de Raad van Hoofdcommissarissen (RHC) en het Korpsbeheerdersberaad (Kbb) in een brief aan de ministers van Binnenlandse Zaken, Justitie en VWS.

Mensen die acute hulp nodig hebben, moeten niet op het politiebureau belanden, maar bij hulpverleningscentra van de gemeenten, vinden de korpschefs en burgemeesters. Vorig jaar gaf minister Korthals (Justitie) juist aan dat het aanbieden van noodhulp wel degelijk de eerste taak is en blijft van de politie. Dat staat volgens hem in de Politiewet.

De brief is een eerste officiële reactie op het in mei verschenen rapport `Mensen in de Zorg' van de Inspectie voor de Politie en de Inspectie voor de Gezondheidszorg. Volgens de afzenders gaat het rapport ,,nog onvoldoende in op de kern van de problematiek''. De politie krijgt naar haar zeggen ,,in toenemende mate'' te maken met daklozen die ,,verslavings- en/of psychosociale'' problemen hebben.

De agenten weten zich vaak geen raad met deze mensen, zegt woordvoerder C. den Bakker van de Raad van Hoofdcommissarissen.

Hij herinnert aan de dood van drie daklozen: in september 1997 overleed A. van Driel, nadat hij hardhandig uit het politiebureau aan de Amsterdamse Warmoesstraat was gewerkt. In de zomer van hetzelfde jaar kwam een Hagenaar om het leven die door agenten in een Dordts recreatiegebied was afgezet, nadat hij in Dordrecht mensen had lastig gevallen. En op tweede kerstdag van 1999 werd G. Puntman met een brandslang het Arnhemse ziekenhuis Rijnstate uitgejaagd, terwijl de politie toekeek. Twee dagen later stierf hij aan onderkoeling.

De politie wil niet langer met de opvang worden belast van gestoorden, daklozen en verslaafden die in een crisis verkeren. Ze vindt dat hulpverleningscentra van de gemeenten dat moeten doen.

,,Ze doen doorgaans geen vlieg kwaad, maar lopen op straat psalmen te lezen of willen van de brug springen'', zegt Den Bakker. ,,De politie kan hen niet negeren, hoewel ze met het oog op hun welzijn in een andere ruimte thuishoren dan in een cel. De groep is ons probleem niet, de politie is op dit specifieke gebied niet deskundig maar krijgt met haar te maken omdat ze de enige dienst is die 24 uur per dag open is.''

De politietop is ,,blij'' met een initiatief van de gemeente Amsterdam dat navolging verdient, zegt Den Bakker. Het bestuur van de hoofdstad heeft in 1999 het zogenoemde Amstelzorgakkoord gesloten waarin zestien (hulp)instanties overeenkwamen zwervende mensen met psychosociale- of verslavingsproblemen te ondersteunen. Het akkoord trad begin deze maand in werking. Het hoofdstedelijke crisiscentrum voor vrijwillige opnamen is 24 uur per dag open.

Sinds de opening heeft de politie van Amsterdam geen enkele persoon met psychiatrische stoornissen in haar cellen opgenomen.

In Rotterdam, dat volgens de politie ,,een enorm probleem heeft met zwervende Riagg-figuren'', zijn verleden jaar over de bestrijding van drugsgerelateerde overlast op straat afspraken gemaakt tussen de gemeente en de politie. ,,Wij hebben zorgmakelaars, die 24 uur per dag beschikbaar zijn'', zegt een woordvoerder van de gemeente. ,,Zij bemiddelen tussen de politie en de zorginstanties, zodat de politie niet meer eindeloos bezig is met het onderbrengen van zwervers. Het werkt goed.''

De Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) meldt dat ,,al een tijdje'' een platform bestaat, de Openbare Gemeentelijke Gezondheidszorg, waaraan de VNG, de Federatie opvang dak- en thuislozen en de Zorgverzekeraars Nederland deelnemen.

,,Dat platform stimuleert het totstandkomen van regionale convenanten voor de openbare geestelijke gezondheidszorg. Het moet ertoe leiden dat de problemen rond de zwervers worden opgelost'', verduidelijkt een woordvoerder van de VNG.