Met de rug naar Nashville

Twee jaar geleden lag de Amerikaanse doorbraak van zangeres Ilse Delange binnen handbereik. Ook in deze krant werd het aanstaande succes aangekondigd. Het liep anders.

,,Ik vind het allemaal zo moeilijk om onder woorden te brengen'', zegt ze herhaaldelijk. Want het grootste leed mag dan achter de rug zijn, helemaal verwerkt zijn de dramatische gebeurtenissen van het afgelopen jaar nog niet. Kijk maar naar mijn handen, zegt Ilse Delange aan het eind van het eerste onderhoud. ,,Ik zit weer echt te shaken.''

Als een raket werd ze ruim twee jaar geleden gelanceerd. Het sloeg in, het verhaal over de toen 21-jarige `schoenenverkoopster uit Almelo' die als eerste Europese artiest een platencontract in Nashville had getekend. Delange bleek een prachtige, in een onbestemd maar vlekkeloos Amerikaans accent gezongen country-plaat te hebben gemaakt die binnen twee weken op nummer 1 in de hitparade stond. Tot op de dag van vandaag pronkt de cd World of Hurt onafgebroken in de bovenste helft van de Mega-top 100. Zo'n 450.000 stuks zijn er inmiddels van verkocht. Op de cd van de Italiaan Andrea Bocelli na, was de plaat van Delange vorig jaar het meest aangeschafte album van Nederland.

Maar het schrijven van een volgend hoofdstuk in het succesverhaal bleek een wrede worsteling. ,,Ik dacht altijd dat artiesten zo zeurden als ze zeiden dat het zo moeilijk is om een tweede cd te maken.'' Inmiddels weet Ilse Delange wel beter. Ze brak met haar Amerikaanse manager, haar begeleidingsband viel uiteen en tot overmaat van ramp is het unieke platencontract met Warner Brothers Nashville ontbonden. ,,Ik was een steen in hun maag geworden.''

Afspraak met de KNO-arts en morgen om 15.30 uur naar de kapper, staat er met viltstift geschreven op het grote bord in het kantoor van manager Gerry van der Zwaard in Amsterdam. En straks naar fotograaf Erwin Olaf voor overleg over de foto op de cover van de nieuwe cd. ,,Hij is wel duur maar ik wil de beste foto'', zegt Delange.

Meteen na de begroeting laat ze op de cd–speler de opnames horen van het in november te verschijnen nieuwe album Livin' on Love. Na een venijnige schermutseling waar uiteindelijk advocaten aan te pas kwamen, is de nieuwe plaat er toch nog gekomen.

,,Mensen moeten zelf maar bepalen wat ze er van vinden. Of ze het popmuziek of country vinden. Ik weiger in ieder geval om ooit nog in een bepaalde muzikale hoek te worden geduwd. Ik háát hokjes'', zegt Delange. Waarmee wat haar betreft gelijk de kern van het probleem is aangestipt: ,,Ik ben door anderen veel te veel als country-artiest neergezet.''

Platenmaatschappijen en de media willen muzikanten te nadrukkelijk van een eenduidig stempel voorzien, zegt ze. Neem nou het eerste interview. Een gesprek met de eigen regionale krant Tubantia. Toen vertelde ze dat ze als bijbaantje ook wel eens gewerkt had in een schoenenzaak. ,,Sindsdien ben ik een zingende schoenenverkoopster. Net zoals Lee Towers kennelijk door het leven moet als de zingende kraandrijver.''

Zoektocht

,,Voor mij is er in deze wereld één open veld en dat is muziek. Ik wil niet blijven steken in de country hoek. Of twee keer dezelfde plaat maken. Ik wilde minder voorspelbare dingen opnemen en goed op de tekst letten. Mooi alleen was niet goed genoeg meer.''

Met die opdracht ging ze vorig jaar zomer op pad met producer Barry Beckett. De man die eerder platen maakte met Bob Dylan en Tammy Wynette en die ook tekende voor de opnames van Delanges eerste cd. Het werd een langdurige zoektocht langs uitgevers van muziek via Nashville naar Los Angeles en uiteindelijk weer terug naar Nashville.

,,Het is niet veel anders dan nieuwe schoenen uitzoeken. Je bezoekt publishers die een warenhuis vol liedjes hebben. Dan zit je in een kantoortje en draaien ze de ene na de andere opname. Ik merkte dat ik veel kritischer was dan de eerste keer. Toen was het zo spannend dat het allemaal vanzelf ging. Nu ging ik aan mezelf twijfelen. Hoor ik het soms niet goed meer? Dat was heel heftig.''

Na de eerste ruwe selectie te hebben voorgelegd aan platenmaatschappij Warner in Nashville besloot men akkoord te gaan met het maken van een nieuwe cd. In een studio in Canada werd begin dit jaar in twee weken tijd met begeleiding van Amerikaanse muzikanten het nieuwe album opgenomen.

En toen ging het goed mis.

Warner in Nashville was ontstemd dat de kosten voor het maken van het album naar eigen zeggen een kleine miljoen gulden bedroegen, twee keer zoveel als het gereserveerde budget. Een onzinnig verwijt vond Delange, omdat de platenmaatschappij zelf alle logistiek regelde. Belangrijker beletsel was evenwel dat Warner niet gelukkig was met de plaat: het was te weinig country. ,,Opeens werd er een stop ingebouwd. We moesten allemaal even pas op de plaats maken. Even adem halen om te kijken hoe nu verder, heette het.''

Besloten werd om, zoals al eerder was besproken, te kijken of Delange niet van de country-afdeling in Nashville kon worden worden overgeplaatst naar de popmuziek-divisie van Warner in Burbank, Los Angeles. ,,Dat sprak mij wel aan. Het is niet voor niets dat artiesten als Shania Twain en Faith Hill cross overs maken om niet te blijven steken in de country-hoek. Ik wil ook graag een breder publiek aanspreken.

,,In het begin proefde ik in Los Angeles nog een hele goede vibe. Maar later kregen we alleen nog maar secretaresses aan de telefoon die zeiden dat de baas bezig was. Gerry en ik zaten hele nachten op in Nederland om vanwege het tijdverschil aan de westkust nog mensen te kunnen bereiken. Wachten, wachten, wachten, ik werd letterlijk aan het lijntje gehouden. Door fusiebesprekingen van Warner heerste er totale besluiteloosheid. Na lang aandringen kregen we uiteindelijk in één zin uitsluitsel: `Burbank is not interested'.

,,Vervolgens hebben wij van onze kant nog geprobeerd de deur niet te snel in het slot te gooien. Ok, zeiden we, laat ons dan maar horen welke liedjes jullie voor ogen staan? Maar van hun kant kwam niets.''

Uiteindelijk werd de zaak afgewikkeld via advocaten. Ilse Delange is nu onder contract bij Warner Music in Hilversum. De Nederlanders onderhandelen nog met Nashville over de afkoopsom.

,,Het allerergste van de hele periode was dat ik niemand iets kon vertellen over al het gedoe. De problemen mochten niet naar buiten worden gebracht om de besprekingen niet te verstoren. Ik ben altijd een heel vrolijk persoon, heel nuchter enzo, maar ik heb echt een hele frustrerende tijd achter de rug.''

Vrieskist

In het appartement van Ilse Delange ruikt het naar badschuim. Ze komt net onder de douche vandaan en schenkt koffie. Aan de wand hangen drie expressionistische schilderijen van een ook voor Delange onbekende kunstenaar. ,,Van een Italiaan geloof ik.''

Op het eerste gezicht herinnert niets in de woning aan het muzikantenbestaan. Er hangt zelfs geen gouden plaat. ,,Nee, die staan allemaal naast de vrieskist'', zegt Delange. ,,Dat is de wasmachine'', corrigeert haar levenspartner en tevens drummer uit de band Bart Vergoossen. Ze wonen er pas een jaar.

De ruime flat staat bescheiden tussen de royale villa's van de Burgemeesterswijk in Arnhem. Delange: ,,De man in de straat denkt dat ik met de recordverkopen van mijn album ben binnengelopen. Maar dat is niet zo.'' Een standaardbepaling in het originele Amerikaanse contract heeft de zangeres danig parten gespeeld. Praktisch alle gemaakte kosten die gemoeid waren met het maken van World of Hurt moesten worden terugbetaald. ,,Ik geloof dat we nu net uit de min zijn.''

Netto ontving Delange van elke verkochte cd - winkelprijs veertig gulden - ongeveer twee gulden. Met die opbrengsten moesten de kosten - van zaken als plaatopnames, fotoshoots en marketinguitgaven - worden vergoed. Warner in Hilversum vond deze Amerikaanse bepaling zo onbillijk, dat met de zusteronderneming in Nashville onderhandelingen zijn begonnen om het contract in Delange's voordeel aan te passen.

De opbrengsten uit optredens zijn voor een groot deel besteed aan de salarissen van de vier Nederlandse bandleden die sinds 1998 in dienst zijn van Delange. Tot overmaat van ramp is haar band deze zomer, net nadat de contractuele perikelen waren opgelost, uiteen gevallen. Reden: muzikale meningsverschillen. Delange kon het met hen niet eens worden over de wijze waarop zij de door Amerikaanse studiomuzikanten opgenomen nieuwe nummers zouden uitvoeren bij de naderende optredens. De bandleden vonden dat ze te nadrukkelijk het werk van anderen moesten naspelen.

Pijnlijker was het voor Delange dat de muzikale meningsverschillen door de andere bandleden vaak werden opgehangen aan het feit dat zij verkering kreeg met drummer Vergoossen. De affaire leidde tot een fatale tweespalt in de band. Het is voor Delange naar eigen zeggen de grootste tegenslag geweest. ,,Ik snap nog steeds niet hoe dit kon gebeuren.''

Het zou allemaal zo simpel moeten zijn. ,,Ik wil gewoon mooi zingen. Maar het zit al in dat woord: muziekbusiness. Een bedrijf gaat het uiteindelijk om de commerciële belangen maar ik ijver voor mijn artistieke vrijheid. Ik blijf me zelf voorhouden dat zolang ik de muziek centraal stel, ook de zakelijke afwegingen eenvoudiger te maken zijn.''

Eén ding staat vast: aan haar lijf geen polonaise. ,,Ik ga niet in een of andere quiz zitten. Ik wil ook niet meedoen aan van die quasi-spontane praatshows waar iedereen overvrolijk zit te wezen. Dat vind ik echt niks.''

Aan playbacken heeft Delange ook een hekel. Dat verklaart volgens Warner tevens waarom Delange in Europa - op België na waar ze ook een gouden plaat scoorde - niet echt is doorgebroken. Ze weigert namelijk ter promotie van haar plaat voor televisie net te doen alsof ze zingt. En producenten van televisie-shows zijn meestal niet bereid de extra inspanningen te doen die nodig zijn om een optreden van een live act met een complete band te regelen.

,,Er werd op een gegeven moment tegen mij geroepen: luister, als jij in Duitsland niet wil playbacken dan kun je je carrière daar wel vaarwel zeggen. Zoiets kan me niets schelen. Ze gaan zelf maar playbacken. Dat soort zaken ligt heel gevoelig voor mij. En dan zeggen ze: als wij nou voor jou in Duitsland een optreden in Wetten Das weten te regelen op voorwaarde dat je playbackt, doe je het dan? Nee dus. Ja, maar iedereen doet het, zegt de platenmaatschappij dan, zelfs Madonna. Ja, maar ik niet. Ik vind het niks.''

De kwestie heeft geleid tot een unieke bepaling in het nieuwe platencontract van Ilse Delange. Ze zal alleen optreden als ze full live kan optreden. ,,Ik snap wel dat ik daardoor belangrijke tv-programma's mis, maar ik heb nu eenmaal geen zin om voor gek te gaan staan. Ik word uitgenodigd omdat ik goed kan zingen. Nou, laat me dan zingen.''

De nieuwe single van Ilse Delange `Livin'On Love' ligt vanaf 13 oktober in de winkel. Het gelijknamige album verschijnt 10 november. Het eerste optreden van Delange met nieuwe begeleidingsband is op 5 november in Tilburg. Dit concert is alleen toegankelijk voor fanclubleden. De Ilse Delange-fanclub is te bereiken op internet via www.ilsedelange.com.