Z-Notities

Bogotá aan de Amstel

Een journalist in de gevangenis doet denken aan Derdewerelddictaturen waar Amnestywerkgroepen brieven heen sturen. Deze week werden Nederlandse journalisten opgeroepen door de Nederlandse Vereniging voor Journalisten om steunbetuigingen te richten aan Spits-verslaggever Koen Voskuil in een Amsterdamse gevangenis.

Voskuils verhaal zou wel eens niet kunnen kloppen, maar het Gerechtshof heeft hem geheven op het schild van het martelaarschap voor de vrije meningsuiting. In een rechtsstaat legt de rechter aan journalisten alleen rectificatie of schadevergoeding op voor gemaakte fouten.

Voskuil wordt gegijzeld omdat hij zijn bron niet wil noemen voor een verhaal over de van drugshandel verdachte Mink K. Volgens Voskuils informatie zou de politie Minks appartement opzettelijk hebben laten onderlopen om het op wapens te kunnen onderzoeken. Had hij gehoord van een anonieme politieman. De loodgieter en de buren van Mink hebben het verhaal van Voskuil inmiddels ontkend. In plaats van hun getuigenissen te laten spreken, bezwijken de raadsheren voor de druk van Minks advocaten.

Persvrijheid gegijzeld door drugsrechtspraak. Bogotá aan de Amstel.

Chantage wegmoffelen

Een gekneveld journalist past bij de paarse zelfgenoegzaamheid. Minister Korthals wil de verslaggeving beperken over zaken die nog onder de rechter zijn. Het meest geciteerde gewone Tweede-Kamerlid Boris Dittrich (D66) wil een onafhankelijke commissie benoemen die bepaalt of een bron al dan niet terecht wordt verzwegen.

Deze week dreigde het PvdA-fractielid R. van Gijzel zijn VVD-collega P. Hofstra met ,,stappen'. Autolobbyist Hofstra mocht het woord ,,chantage' niet bezigen voor minister Netelenbos die provincies en steden met subsidie onder druk zet om mee te doen aan rekeningrijden.

De Tweede Kamer zou een onafhankelijke commissie moeten benoemen om een kijkje te nemen in de Duitse Bundestag, het Britse Lagerhuis of zelfs het Belgische parlement. Daar wordt onparlementaire taal uitgeslagen, op hoog volume. De regering wordt stevig bekritiseerd. Een plezier voor de burger om de democratie in actie te zien. Niemand die zich daar op stappen beraadt. Er zitten geen journalisten gevangen. Toegegeven, kritiek is daar harder nodig dan hier, want buitenlandse regeringen zijn minder goed dan de onze.

Misdaad, straf, bestseller

Hoe moet de succesvolle, nieuwe schrijfster Elisabeth Hupkes aanstaand voorjaar naar het Boekenbal? Met haar man Ferdi E., wiens moord op Gerrit-Jan Heijn heeft geïnspireerd tot de volgens velen zo goed geschreven autobiografie De kleine Britt; het leven na de overval? Toch maar alleen gaan? Met iemand anders? Of helemaal niet?

Dit is een van de kleinere dilemma's ten gevolge van een boek met de misdaad van een echtgenoot als onderwerp. Een moordenaar hoort niet te verdienen aan zijn daad door het schrijven van een bestseller.

Maar de familie van een veroordeelde en hun hondje Britt zijn ook slachtoffer hoewel op een andere manier dan de familie van de dode. De familie van de vermoorde Heijn is niet enthousiast over het boek. Maar heeft die familie meer recht van spreken dan de vrouw van de dader? Moeilijk te beantwoorden. Hupkes is loyaal aan haar echtgenoot maar is het boek loyaal? Moet ze wel loyaal blijven? Tegenover de stijgende oplage (in stapels naast de kassa) staat misschien de dalende stemming van de beschreven echtgenoot. Alles wordt openbaar. Het grootste publieke experiment na Big Brother, niet op het beeldscherm maar op papier.

Verenigde Ruilhandel

In de aanbieding uit Den Haag: minister Pronk (VROM) voor het Hoge Commissariaat van Vluchtelingen en 700 mariniers ter bewaking van de Eritrees-Ethiopische grens. Gelijk oversteken? Neem jij Pronk en dan sturen wij die mariniers naar Eritrea. Of werkt het niet zo? Heeft minister De Grave (Defensie) deze week met VN-secretaris-generaal Kofi Annan het onderwerp Pronk helemaal niet aangeroerd?

Amerika garandeert de bevrijding van de Nederlandse troepen als die in moeilijkheden komen. Tenminste: de Amerikaanse minister van Defensie Cohen `sluit het niet uit'. Dat heeft hij zelf niet gezegd maar volgens zijn Nederlandse collega minister de Grave komt het daar op neer. Dat is nog eens een garantie. Premier Kok heeft in Washington van president Clinton ,,geen enkele indicatie gekregen dat de president minder bereid is' dan Cohen ,,om een ondersteunende rol te vervullen'. Daar kun je op bouwen, zeker in het licht van Clintons spoedige aftreden. Wat gebeurt er als de mariniers naar Eritrea gaan, in moeilijkheden komen, er niet uitgehaald worden door de VS en Pronk in zijn Haagse broeikas blijft zitten? Bij wie kan er dan worden gereclameerd? Bij ex-minister Cohen? Bij de afgetreden president? Bij secretaris-generaal Kofi Annan? Bij de Veiligheidsraad? Bij de wereldgemeenschap zelf, waar Nederland olympisch en diplomatiek aan de weg timmert?

Licht en gezondheid

De statistische dienst van de EU, Eurostat, presenteert cijfers die te denken geven. Twee maanden geleden stelde het vast dat dankzij de liberalisering overal in Europa de elektriciteitstarieven (zonder belasting) drastisch daalden, terwijl ze in Nederland juist stegen, vooral voor de kleine consument. De elektriciteitsbedrijven hebben heftig in Brussel geprotesteerd maar Eurostat nam haar cijfers niet terug. Nu blijkt de Nederlandse toezichthouder DTE het een beetje met Eurostat eens te zijn, want de rekeningen van de elektriciteitsmaatschappijen voor het gebruik van hun netten moeten omlaag met gemiddeld vijf procent per jaar. Vooral Nuon, financier van voetbalclub Vitesse, moet een flinke veer laten. Dat belooft weinig goeds voor de toekomst van het betaalde voetbal in Gelderland.

Een ander eurocijfer kwam vorige week tijdens het hoogtepunt van het wachtlijstendebat: Nederlanders hebben uitzonderlijk weinig klachten over gezondheidszorg. Zeventig procent van de bevolking is heel of redelijk tevreden en dat is de op twee na hoogste score in Europa. Het meest tevreden zijn de Finnen (78%), de Oostenrijkers (71%) en op Nederland volgt Frankrijk met 60 procent.

Het onderzoek is wel twee jaar geleden gehouden. Zou er in de tussentijd een ramp zijn gebeurd? Is het naïviteit? Valt die 70 procent samen met het aantal onsolidaire gezonde Nederlanders? Of misschien dat ze juist graag op de wachtlijst staan omdat ze voorlopig aan hun lijf geen polonaise willen.

Lege schappen

Gesignaleerd in een Amsterdamse supermarkt: lege schappen. 's Morgens is er geen suiker te krijgen maar 's middags misschien wel. Sinaasappelsap? Is onderweg en hopelijk voor sluitingstijd nog te krijgen.Probeert u het dan nog eens.

De spullen zijn wel door de vrachtauto aangevoerd maar nu de school weer is begonnen, zijn er te weinig mensen om de vakken te vullen. Twee van de vijf kassa's zijn open en daar staan Oost-Europese rijen voor. Schaarste in een rijke stad met het hoogste percentage inactieven.