SPEL ALS MOTOR

Het is meer regel dan uitzondering dat het wetenschappelijk werk van Jean Piaget wordt misbegrepen en verkeerd wordt weergegeven. Zo ook in `Spel als motor' (W&O, 23 sept.). In de anderhalve zin die het aan Piaget wijdt, zitten vele vertekeningen zoniet onjuistheden.

Ten eerste: Piaget is epistemoloog en deed om inzicht te krijgen in kennisontwikkeling onderzoek naar de denkontwikkeling bij kinderen ten aanzien van het objectieve opereren (zie `La construction du réel chez l'enfant'). Dus ``kinderen (zijn) eigenlijk een soort wetenschappertjes'' in de zin dat hij onderzocht hoe zij de de fysische wereld ontdekken. De sociale, taal- en persoonlijkheidsontwikkeling onderzocht hij daarom nagenoeg niet. Dat de onderzoekstraditie – het genetisch structuralisme – waarvan Piaget de grondlegger was, ook bij het beschrijven en begrijpen van die ontwikkelingen vruchtbaar is, getuigt recent werk, buiten de academische wereld, binnen de stichting Histos.

Ten tweede: Piaget spreekt niet van `trial and error' maar van assimilatie en accomodatie. Probeerhandelingen manifesteren zich pas na ongeveer 15 maanden en worden voorbereid in eerder fasen. Piaget behandelt dit in `La naissance de l'intelligence chez l'enfant'.

Ten derde: de denkontwikkeling is wel een ``autonoom verlopend proces''. Met het aangeven van stimuli die precies aansluiten bij de fase waarin het kind in zijn ontwikkeling zit, kan een ontwikkeling slecht marginaal bespoedigd worden want een fase-overgang (accomodatie) gaat in een eigen tempo en een fase overslaan kan niet. Interactie met de fysische en sociale omgeving is daarbij een noodzakelijke voorwaarde. De omgeving vormt echter geen verklaring: wat in die interactie wordt geassimileerd is afhankelijk van de ontwikkelingsfase waarin het kind is.

Ten vierde: volgens de Piagetiaanse theorie is spel dus (vanwege punt drie) wel degelijk heel belangrijk voor de denkontwikkeling en ook sociale ontwikkeling van kinderen en Piaget heeft daar dan ook onderzoek naar gedaan getuige zijn `La formation du symbole chez l'enfant'. Hij ging onder ander spelen met kinderen op straat in zijn woonplaats Neuchatel.

Ten vijfde: het besproken imitatie-gedrag ontstaat na anderhalf jaar en wordt voorbereid door andere (pre-)vormen van imitatie in de sensorimotorische fase (zie `La naissance...').