Rijksmuseum

De besluitvorming over de ingrijpende verbouwing van het Rijksmuseum lijkt haar definitieve fase in te gaan. Terwijl een reeks van instellingen op het gebied van kunst en cultuur gedupeerd wordt door een plotselinge drastische vermindering of zelfs intrekking van budgetten, en terwijl het bijeenbrengen van voldoende geld voor de aankoop van een schilderij telkens weer een drama is, worden honderden miljoenen guldens uitgetrokken ter wille van een modegril.

Het doel lijkt te zijn om liefst 2,5 maal het huidige aantal bezoekers aan te trekken en daarvoor de accommodatie te creëren. Men gaat er blijkbaar van uit dat het gebouw na de ingreep zo'n publiekstrekker wordt, dat naast elke 10 mensen die het om de collectie te doen is, er in lengte van dagen zo'n 15 alleen maar voor het gebouw zullen komen. Als middel om dit ongeloofwaardige doel te bereiken willen de initiatiefnemers dus schoon schip maken met de vele toevoegsels – kantoren maar toch vooral expositieruimten – waarmee het museum nog niet zo lang geleden is volgebouwd. Men zou deze operatie misschien kunnen billijken, als de toevoegsels, die nu als inbreuken op de conceptie van een groot architect worden afgeschilderd, indertijd allerwegen waren veroordeeld of als de toen bedachte oplossingen om de collectie te kunnen presenteren volstrekt ondoeltreffend zouden zijn gebleken. Maar zo is het niet! De ingrepen beantwoordden aan de heersende esthetische opvattingen en als er ernstige kritiek heeft bestaan op de functionaliteit van de inbouwsels, dan is die goed verborgen gehouden. Met wat goede wil kan men volhouden dat die `hokkerigheid' het Rijksmuseum een aparte, intieme ambiance heeft verschaft, in overeenstemming met de menselijke maat. Het ongedaan maken van wat in enkele tientallen jaren met algemene instemming is gegroeid noem ik een modegril. Over tien, twintig jaar zal de heersende smaak ongetwijfeld weer veranderd zijn en zal men weinig meer begrijpen van de ingrepen van vandaag.

De gedachte dringt zich op dat de initiatiefnemers doel en middelen hebben verwisseld. Het eigenlijke doel van de operatie lijkt te zijn het slopen van de toevoegsels die niet meer in overeenstemming met de smaak van vandaag worden geacht. Het schermen met de 2,5 miljoen bezoekers is dan de redeneertruc om dat doel te bereiken.