Lachen over de paus vergaat Kwasniewski

Er is maar weinig in de Poolse politieke cultuur dat echt niet kan. Liegen mag, stoken mag, schelden ook – maar paus Johannes de Tweede voor gek zetten mag absoluut niet.

Fluitend leek president Aleksandr Kwasniewski op een nieuwe ambtstermijn af te stevenen. Volgende week, op 8 oktober, kiezen de Polen hun president. De voormalige communist Kwasniewski heeft het de afgelopen vijf jaar naar (bijna) ieders tevredenheid gedaan en stond daarom tot deze week met ruim zestig procent van de stemmen op ruime voorsprong in de opiniepeilingen. Zijn grootste uitdager, Marian Kzraklewski, lag met zes procent hopeloos achter. De tweede concurrent Lech Walesa leek er met vier procent al helemaal niet aan te pas te komen.

Maar toen kwam de AWS (Kiesbond Solidariteit), de partij van Krzaklewski met een campagnefilmpje waarin te zien is hoe de populaire Kwasniewski samen met zijn adviseur Siwiec de draak steekt met de paus. Het zijn drie jaar oude opnamen, gemaakt bij een bezoek van de president aan de stad Kalisz. Te zien is hoe de adviseur een overdreven kruis slaat als hij uit de presidentiële helikopter stap. ,,Heeft de minister de grond reeds gekust''', vraagt Kwasniewski dan spottend, waarop Siwiec de grond kust en Kwasniewski nog een opmerking maakt over `zegenen'.

Het campagnefilmpje is ingeslagen als een bom. Negentig procent van de Polen is katholiek. De paus is de meest gerespecteerde Pool aller tijden. Grapjes maken over de paus is volstrekt uit den boze. Zeker door een atheïstische, voormalige communist. Onmiddellijk na de eerste vertoning van het filmpje, dat voortdurend door alle televisiezenders wordt herhaald, begon de roep om Kwasniewski's aftreden. Uiteraard ingezet door de AWS van Krzaklewski. Gemeenten waar de AWS in de meerderheid is, zoals Wadowice, de geboorteplaats van de paus, en Krakau hebben de president inmiddels tot persona non grata verklaard. De AWS leden van de senaat, ongeveer eenderde, roepen dat het incident de gevoelens van miljoenen Polen schaadt en de betrekkingen met de Heilige Stoel in gevaar brengt. De aartsbisschoppen van Lublin en Gdansk eisen het aftreden van Kwasniewski. Katholiek Polen is in rep en roer.

Siwiec is inmiddels afgetreden en de president heeft spijt betuigd. ,,Het was geen kwade opzet en het spijt mij dat het zo geïnterpreteerd kan worden'''. Maar het kwaad is geschied en de voorsprong van Kwasniewski op zijn uitdagers begint kleiner te worden. De presidentsverkiezingen in Polen zijn onverwacht tot leven gekomen.