INDIANENVERHALEN

De in februari overleden Amerikaanse antropoloog-geneticus James Neel heeft in 1968 een mazelenepidemie onder pas ontdekte Zuidamerikaanse Yanomami-indianenstammen veroorzaakt om het natuurlijke beloop van zo'n epidemie te bestuderen. Hij werd voor het onderzoek betaald door de US Atomic Energy Commission, die ook onderzoek naar de onvrijwillige blootstelling van dienstplichtigen aan radio-activiteit heeft betaald. Neel was een geneticus die geloofde in een leiderschapsgen. In kleine groepen van jager-verzamelaars kon dat behouden blijven als de machtige mannen in de groep veel vrouwen bevruchtten. Neel geloofde, tegen de heersende opvattingen in, dat leidende persoenen in zulke kleine groepen van primitieve volkeren een mazelenepidemie heel wel konden overleven. Hij gaf de Yanomami een virulent mazelenvaccin, waar ze ziek van werden, en bekeek, zonder medische hulp te verstrekken, wat er gebeurde.

Deze versie van de gebeurtenissen eind jaren zestig in het Braziliaans-Venezuelaanse regenwoud is afkomstig van de onderzoeksjournalist Patrick Tierney en staat in zijn boek Darkness in El Dorado, een boek over wat de westerse cultuur onder indianenstammen heeft aangericht. Het boek wordt uitgegeven bij uitgeverij W.W. Norton en het valt te bezien of de voorziene verschijningsdatum wordt gehaald. De uitgever vreest de rechter.

Twee meelezers van het manuscript, de antroplogen Terry Turner (Cornell University) en Leslie Sponsel (Hawaii University), hebben echter de American Anthropology Association (AAA) gewaarschuwd voor het komende schandaal van ongekende omvang. De AAA verklaarde daarop dat als de beschuldigingen waar zijn ``de mensenrechten van de Yanomani en onze ethische code ernstig zijn geschonden.'' De AAA kondigde aan dat oud-medewerkers van Neel, nu vaak vooraanstaande Amerikaanse antropologen, op het komende AAA-congres in november de gelegenheid krijgen zich te verweren.