De stiefmoeder als haatobject

Mieke (38) is stiefmoeder van de kinderen van haar vriend Henk (50). Zijn kinderen Tesse (11) en Nicolaas (9) komen om het weekend bij hem logeren en brengen de helft van hun schoolvakanties met hem door.

Mieke: ,,Toen Henk en ik elkaar vijf jaar geleden ontmoetten, lagen we allebei in scheiding van onze toenmalige partners. Ik weet nog hoe verbaasd ik was toen hij me vertelde dat hij kinderen had. Met die mogelijkheid had ik helemaal geen rekening gehouden.''

Henk: ,,Mijn echtscheiding impliceerde voor mij niet dat ik geen vader voor mijn kinderen meer zou zijn. Ik ben nog net zo bij ze betrokken als vroeger, al woon ik dan niet meer bij ze in huis. Voor informatie over hun reilen en zeilen ben ik nu grotendeels afhankelijk van mijn ex. De kinderen vertellen zelf ook wel veel als ze hier zijn, over school en over vriendjes. Van rapporten en schoolkrantjes geven ze me altijd een kopie.''

Zij: ,,Je hebt mijn kennismaking met Tesse en Nicolaas heel voorzichtig aangepakt...''

Hij: ,,Te voorzichtig.''

Zij: ,,Pas na een jaar heb je me geïntroduceerd.''

Hij: ,,Achteraf ben ik daar veel te krampachtig in geweest, maar er lag een complex van twijfels en gevoelens aan ten grondslag. Ik wilde de kinderen zo min mogelijk belasten. Ze hadden het er al zo moeilijk mee dat ik niet meer bij ze woonde. En tussen ons waren nog veel spanningen. Er was een gerede kans dat we het niet zouden halen met z'n tweeën. Ik wilde niet dat de kinderen de ene dame na de andere door mijn huis zouden zien paraderen, zoals je wel hoort.''

Zij: ,,Ik luisterde altijd wel als Henk over zijn kinderen vertelde, maar ik kon het nergens aan relateren. Ik was meer geïnteresseerd in hoe hij zijn scheiding verwerkte. Als de kinderen kwamen, overlegden we wel wat hij met ze kon gaan doen. Dan kwam ik met ideeën en tips, maar zelf was ik er niet bij. Henk belde me pas als ze naar bed waren, alsof we een geheime verhouding hadden. Het was heel naar. Zijn ouderschap was een ander leven, een concurrent van het leven met mij.''

Hij: ,,Op een gegeven moment zette Mieke me zo'n beetje voor het blok.''

Zij: ,,Het ging niet meer. De kinderen waren onderdeel van Henks leven en hij was onderdeel van het mijne, dus moest dat op de een of andere manier samenkomen. Anders kun je geen echte relatie opbouwen. Toen heb je ze een keer meegenomen naar mijn huis.''

Hij: ,,Ik herinner me die dag niet.''

Zij: ,,Het was mei, ik zat eindexamens na te kijken. Het was heel mooi weer. Ik stond op mijn balkon naar jullie uit te kijken, zo benieuwd was ik. Tesse en Nicolaas waren veel kleiner dan ik me had voorgesteld. Ik was heel zenuwachtig, vroeg me af of ik wel leuk genoeg zou overkomen. Een stiefmoeder is toch een traditioneel haatobject. Op de middelbare school waar ik lesgeef had ik leerlingen vaak genoeg over de vriendin van hun vader horen klagen.''

Hij: ,,De klassieke stiefmoeder is de boze stiefmoeder. Er zijn geen positieve rolmodellen voor.''

Zij: ,,Je weet ook niet waar je aan begint, want niemand zit in precies dezelfde situatie. Er wordt weinig over gepraat. Mensen spreken wel over hun verbroken relaties, maar de kinderen van je nieuwe partner, die `neem je er gewoon bij'. Het is een taboe om te laten merken dat je het soms niet leuk vindt.''

Hij: ,,Je wordt als stiefouder geacht meteen alles voor de kinderen te voelen, maar je mag de echte ouders weer niet naar de kroon steken. Dat is een onmogelijke opgave.''

Zij:,,Die eerste keer verliep eigenlijk heel gemakkelijk. Nicolaas en Tesse zijn leuke, open kinderen, en ze vertoonden nog hun perfecte bezoekgedrag. Maar ik heb onderschat hoeveel tijd het kost om echt een verhouding met ze op te bouwen. Ik dacht: ik maak het gezellig, en dan zijn we voortaan met z'n vieren. Het gaat allemaal veel langzamer. In het begin voelde ik me vaak buitengesloten. Dan zaten we aan tafel en klommen ze opeens bij Henk op schoot, of gingen om zijn nek hangen. Mij kenden ze daarvoor niet goed genoeg. Ik was ook weleens jaloers als Henk eindeloos bezig was spelletjes te doen of ze naar bed te brengen, terwijl ik even zijn aandacht wilde.

,,Met ouderschap heeft de rol van stiefmoeder voor mij niet veel te maken. Daarvoor zou ik Tesse en Nicolaas als mijn eigen kinderen moeten beschouwen, en dat kan ik niet. Ik herken mezelf niet in hen. Ik vind het wel leuk om een beetje over ze te moederen: samen koken, helpen met huiswerk. Ik durf er iets van te zeggen als ze vervelend doen. Maar ik kan hun opvoeding niet inrichten. Dat doet hun moeder.

,,Soms heb ik er tijdens een weekend opeens genoeg van en wil ik naar mijn eigen huis. Als ik moe ben van mijn werk kan ik de drukte niet goed aan. Maar de kinderen rekenen er nu op dat ik er ben. `Wat ga je doen? Je kunt hier toch ook werken?', is het dan, en ze beloven de computer vrij te maken. Heel schattig. Maar ik concentreer me slecht als ze er zijn. Dan kan ik beter even weggaan.''

Hij: ,,In het begin voelde dat alsof je mij verliet. Als gescheiden vader ben je altijd bang dat je nieuwe partner je niet met kinderen accepteert. Het is ook wel een tall order. Later bedacht ik: als Mieke hier tegen haar zin is, heeft niemand er wat aan.''

Zij: ,,Twee jaar geleden hebben we samen een huis gekocht, in een nieuwbouwproject. Als het af is gaan we samenwonen en heb ik mijn eigen kamer. Daar verheug ik me erg op. Ik kan niet in de verre toekomst kijken. Als stiefouder heb je geen vanzelfsprekende band met de kinderen. Alles loopt via je partner, en als die relatie om een of andere reden verbroken wordt, zie je de kinderen misschien ook nooit meer. Terwijl je toch veel in ze hebt geinvesteerd.''

Heeft u moeite (gehad) met het stiefouderschap van uzelf of uw partner? Mail uw reactie naar zok@nrc.nl of stuur het per post naar NRC Handelsblad, Ouder & Kind, Postbus 8987, 3009 TH Rotterdam. Uw bijdrage moet donderdagochtend in ons bezit zijn.