China en VS steunden de Rode Khmer

De internationale gemeenschap nam Pol Pot cs. in bescherming. Dat blijkt uit memoires van de Singaporese oud-premier.

Mogelijk meer dan anderhalf miljoen mensen lieten tussen 1975 en 1979 het leven in Cambodja gedurende het bewind van Rode Khmer. Ondanks deze genocide steunden landen als China en de Verenigde Staten Pol Pot en de andere leiders van het terreurbewind na hun verdrijving uit Cambodja nog jarenlang.

Sterker, de internationale gemeenschap stopte ze in het geheim een fortuin toe, zo blijkt uit het onlangs verschenen tweede deel van de memoires (From Third World to First) van Singaporese oud-premier Lee Kuan Yew. Hij schrijft dat zijn land samen met China, Amerika, Maleisië en Thailand begin jaren tachtig voor ruim 1,3 miljard dollar aan wapens, munitie, militaire training, voedsel en medicijnen zonden naar de verslagen Rode Khmers, die waren uitgeweken naar bases in Thailand. China was met ruim een miljard dollar de belangrijkste donor.

De doelstelling achter de steun was het stimuleren van het verzet tegen Vietnam dat het na 1979 in Cambodja voor het zeggen had gekregen. De Rode Khmers waren verslagen door het Vietnamese leger dat in januari 1979 buurland Cambodja binnenviel. De internationale gemeenschap zag het als een bezetting door een satellietstaat van de toenmalige Sovjet-Unie. Zo kon het gebeuren dat een regering-in-ballingschap die werd gedomineerd door de Rode Khmer ook na de genocide de zetel in handen kreeg van Cambodja in de Verenigde Naties.

,,De vraag was hoe we moesten voorkomen dat het door de Vietnamezen in Phnom Penh geïnstalleerde regime van Heng Samrin, Pol Pots Rode Khmer-regering van haar zetel in de Verenigde Naties zouden verjagen'', aldus Lee. ,,De genocide onder hun eigen mensen had in de hele wereld afschuw gewekt tegen de Rode Khmer. Maar als we wilden voorkomen dat de Vietnamezen internationale erkenning kregen voor hun marionettenregime, dan hadden we geen andere keuze dan de Rode Khmer-regering te steunen.''

Zes jaar later kwam er een eind aan de Vietnamese bezetting van Cambodja door het wegvallen van de steun van de Sovjet-Unie aan Vietnam. Het land kwam in economische problemen met een inflatie van 1.000 procent en een enorm voedseltekort. ,,Het moest weg uit Cambodja'', stelt Lee vast.

Daarop volgde enige jaren later de tot dan duurste vredesoperatie uit de geschiedenis van de VN (kosten twee miljard dollar) om de rust in Cambodja te laten wederkeren. In 1998 gaven de laatste Rode Khmer-leiders zich over of werden opgenomen in het Cambodjaanse regeringsleger. Sinds die tijd wordt gesproken over een door de VN gesteund tribunaal dat de verantwoordelijken voor de genocide tussen 1975 en 1979 moet berechten. Pol Pot overleed twee jaar geleden; de andere leiders zijn oud en hebben een zwakke gezondheid.

Lee Kuan Yew's memoires geven aan hoe complex het tribunaal voor de Verenigde Naties mogelijk gaat worden. De internationale gemeenschap duldde een van de vijf topleiders van de Rode Khmer, Khieu Samphan, in haar midden als vice-president van de regering-in-ballingschap. Hij wordt verantwoordelijk gehouden voor honderdduizenden doden, maar bezette de Cambodjaanse zetel in de Verenigde Naties. Dezelfde Khieu Samphan staat nu bovenaan de lijst van te berechten personen.

Mocht het tot een tribunaal komen, dan zal de steun waar Lee Kuan Yew nu van rept zeker ter sprake komen. Veel Cambodjanen begrijpen niet waarom de internationale gemeenschap destijds de Rode Khmer steunde. Ze zien de moeite die de VN nu doen om een tribunaal mogelijk te maken als het inlossen van een schuld voor het maken van een verkeerde keuze.