Angst voor export van paddo's

Hallucinerende paddestoelen zijn ongevaarlijk en de verkoop levert geen problemen op, luidt een zwaarwegend advies. Maar het ministerie van Justitie wil niet dat Nederland na wiet en xtc ook nog paddo's gaat exporteren.

In een buitenwijk van Alphen aan den Rijn staat de kwekerij van Procare. Elke maand levert directeur Murat Kukucksen zo'n vijfhonderd kilo verse Panaeolus Ayanescens, Hawaiiaanse paddo's, aan tientallen smartshops in Nederland. Goed voor 20.000 hallucinerende trips en een winkelwaarde van een half miljoen gulden.

In totaal schat Ananda Schouten van smartshop-groothandel De Sjamaan de Nederlandse paddo-omzet op ,,tientallen miljoenen guldens'' per jaar. Aardige business voor een product waarvan nog steeds niet helemaal duidelijk is hoe legaal de verkoop precies is of zal zijn. Paddo's worden gedoogd, in afwachting van jurisprudentie. Niet alleen het gebruik of de verkoop in de naar schatting 150 smartshops in Nederland, maar ook de toevoer. Bij paddo's geen `achterdeurprobleem', zoals bij marihuana.

Van politie of justitie heeft Kukucksen geen last, zegt hij. Op elk verkocht doosje staan naam en adres van Procare en een waarschuwing. Niet gebruiken onder de 18 jaar, niet mixen met andere drugs. ,,Die tekst zijn we overeengekomen met het ministerie van Volksgezondheid'', zegt Kukucksen.

Het ministerie wil graag dat er verantwoord wordt getript, vandaar. Maar terwijl VWS wil gedogen om op die manier de smartshopbranche en de paddo-verkoop bovengronds en zuiver te houden, is het ministerie van Justitie al tijden verwikkeld in een rechtszaak tegen een paddo-producent en een smartshop. Eergisteren diende voor het gerechtshof in Den Bosch het hoger beroep.

De zaak sleept zich al bijna drie jaar voort, en gedurende deze periode weigert de overheid het beleid ten aanzien van paddo's vast te leggen. Toestaan, gedogen of verbieden? Een speciale werkgroep mocht in haar magnum opus over de smartshop-branche niks zeggen over de paddo's (,,Wij wachten op jurisprudentie''), terwijl uitgerekend de paddestoelen de meest controversiële en belangrijkste inkomstenbron van smartshops zijn. Een uitgebreide risico-analyse van hét adviesorgaan op het gebied van nieuwe drugs werd doelbewust achtergehouden, onder het motto: ,,Wij willen de rechtsgang niet in de weg zitten.'' Op die manier wordt het beleid ten aanzien van paddo's openlijk aan de rechters overgelaten.

Nederland is het enige land in West-Europa, op Zwitserland na, waar paddo's vrijuit worden verkocht. Het paddestoeltje zelf staat ook niet op de lijst van verboden middelen. De werkzame bestanddelen psylocibine en psylocine staan wel op lijst 1 van de Opiumwet. Het gebruik is de laatste jaren gestabiliseerd. Uit onderzoek blijkt dat naar schatting een op de tien jongeren weleens een trip heeft gemaakt.

De paddo's wekken prettige emoties op, versterken illusies en werken hallicunerend. Tijdens een trip krijg je het gevoel `meer' te zien, kleuren en gevoelens worden versterkt. Maar de paddestoelen kunnen ook angst opwekken en tot paniek leiden. En dat duurt dan een uur of vier. Vooral labiele gebruikers lopen de kans op een bad trip, concludeerde hoogleraar toxicologie Freek de Wolff in een uitgebreid rapport over de giftigheid en klinische effecten van paddo's.

De Wolff is getuige-deskundige in de slepende rechtszaak en lid van het Coördinatiepunt Assessment en Monitoring nieuwe drugs (CAM), een multidisciplinair adviesorgaan van het ministerie van VWS. Het CAM maakte een speciale risico-analyse voor paddo's, maar dit rapport werd geheimgehouden. Mede door een beroep van deze krant op de Wet openbaarheid van bestuur kwam het deze week toch in de publiciteit. Conclusie: de paddo's zijn ongevaarlijk, niet verslavend en er is geen risico voor `criminele betrokkenheid'.

Waarom dan toch die rechtszaak? Of beter: dat proefproces? Betrokkenen zeggen: omdat VWS wil gedogen en Justitie wil verbieden, ze komen er niet uit. Formeel gaat de rechtszaak alleen over de vraag of het drogen van paddestoelen is toegestaan. Het openbaar ministerie vindt drogen een vorm van bewerken die verboden moet worden.

Dat is wonderlijk, omdat het nergens over lijkt te gaan. Of paddo's nou gedroogd zijn of vers, voor het effect maakt het ,,geen klap uit'', zegt toxicoloog De Wolff. ,,De werkzame bestanddelen veranderen niet door het drogen. Ik vermoed dat het justitie ergens anders om gaat.''

Bij de Amsterdamse smartshop Conscious Dreams bestellen twee Spaanse jongens vier doosjes paddo's. Kort daarvoor hebben ze een korte cursus gekregen: eten in vertrouwd gezelschap, een doosje van dertig gram verse paddo's is goed voor één zware trip of twee lichte en de Hawaiiaanse zijn sterker dan de Mexicaanse.

Is het de bedoeling de paddo's mee te nemen naar Spanje? vraagt de verkoper. Dat is inderdaad het plan. Nu hebben de Spanjaarden een klein probleem: Verse paddo's zijn maximaal een week houdbaar en formeel verkoopt Conscious Dreams alleen vers. Een paar deuren verderop, net voorbij het politiebureau in de Warmoesstraat, worden in smartshop Elements of Nature maandenlang houdbare, gedroogde paddestoelen verkocht. Die kosten ook dertig gulden per doosje en zijn ook goed voor een of twee trips.

Nadat de twee Spanjaarden de winkel zijn uitgelopen, zegt filiaalmanager Véronique van Conscious Dreams: ,,Het aanpakken van de gedroogde paddo's is alleen bedoeld om de export tegen te gaan. We zijn al wiet-land en xtc-land en de regering wil niet dat we ook nog paddo-land worden.'' Murat Kukucksen van Procare: ,,Door te drogen neemt het gewicht met een factor tien af en zijn de paddestoelen lang houdbaar en dus goed te exporteren. Duitsland, Engeland en Frankrijk vallen daarover.'' Ook Hans Roerink, tot voor kort werkzaam bij de afdeling verslavingszorg van het ministerie van Volksgezondheid, bevestigt dat export en angst voor een slechte naam in het buitenland de redenen zijn dat justitie de gedroogde paddo's wil aanpakken.

Nederland kan een multidisciplinair team laten beoordelen dat paddo's ongevaarlijk zijn, dat de verkoop beter bovengronds kan plaatsvinden zodat er voorlichting gegeven kan worden. Maar zoals vaker bij (nieuwe) drugs kan `Europa' roet in het eten gooien. Velen vinden dat frustrerend. Uitgerekend in dit geval vindt paddo-producent Kukucksen het echter prima. ,,We moeten het drogen verbieden en het lekker binnenshuis houden. Geen export, wel verse paddestoelen in Nederland. Dan is iedereen blij: het ministerie van Volksgezondheid, het ministerie van Justitie, de smartshops èn de gebruikers.''