Achteruitgang biodiversiteit nog versterkt

De wereldwijde achteruitgang van biodiversiteit is ernstiger dan al gedacht. Veel plant- en diersoorten maken een dramatische teruggang door.

Vooral reptielen en primaten komen er steeds slechter voor te staan. Dat blijkt uit de gezaghebbende wereldwijde bepaling en schatting van natuurbedreiging: de Rode Lijst van Bedreigde soorten. Versie 2000 daarvan werd afgelopen donderdag gepubliceerd door de IUCN, ofwel The World Conservation Union.

Sinds de vorige evaluatie, uit 1996, is het aantal kritiek bedreigde primaten (apen en mensapen) flink gegroeid, met name door de explosieve ontwikkeling van jacht en stroperij in Afrika voor `bushmeat'. Zoetwaterschildpadden hebben in slechts vier jaar tijd een enorme opgang gemaakt als leveranciers van voedsel en ingrediënten voor Aziatische medicijnen; het aantal inmiddels kritiek bedreigde soorten groeide in die tijd van tien tot vierentwintig. En het aantal bedreigde albatrossoorten is indrukwekkend toegenomen (van drie tot zestien) sinds de visserij die zeevogels onbedoeld in grote aantallen meevangt.

Dat zijn de meest sprekende ontwikkelingen die gesignaleerd worden door de grootste natuurorganisatie ter wereld. Maar ook het algemene beeld is negatief, door zowel snelle als sluipende achteruitgang. De algemeen directeur van de IUCN, Maritta von Bieberstein Koch-Wesser, spreekt van ,,een schokkende verrassing, zelfs voor degenen die vertrouwd zijn met de huidige groeiende bedreigingen''. In totaal zijn 11.046 soorten planten en dieren bedreigd met hoog risico van uitsterven in de naaste toekomst, in haast alle gevallen als resultaat van menselijk handelen. Hieronder vallen 24 procent, ofwel een op de vier zoogdiersoorten en 12 procent, bijna een op de acht, vogelsoorten. Betrekkelijk kort geleden schrokken natuurbeschermers wat de vogels betreft nog op van de schatting één-op-tien als menselijk verbruik.

Een kwart van de reptielen, eenvijfde van de amfibieën en bijna eenderde van de vissen waarvan voldoende bekend is, hebben een plaatsje op de lijst als bedreigd.

Verlies en degradatie van leefgebied zijn goed voor tachtig tot negentig procent van de risicofactoren voor plant en dier. Indonesië, India, Brazilië en China scoren het hoogst qua aantallen bedreigde diersoorten.