Willem den Ouden en Jacob Kuijper

De Waal ter hoogte van het middeleeuwse kerkje van het dorp Varik. Daar steekt een schiereiland de rivier in die De Bol wordt genoemd. Altijd staat er wel ten minste één auto waarvan de bestuurder over het water tuurt, peinzend en wie weet mediterend. Zelfs een beetje wind geeft al witgekuifde golfjes, diepgeladen vrachtschepen schuiven in beide richtingen voorbij, een aalscholver droogt zijn vleugels, balancerend op het merkteken van een strekdam. En altijd is er de per seconde veranderende hemelkoepel waarin wolken verschuivende beeldhouwwerken zijn.

De schilder Willem den Ouden (72) die onderaan de bandijk ter plaatse woont, schildert hier elke dag. Elke dag het ogenschijnlijk zelfde landschap (rivierschap) van hetzelfde punt uit, namelijk het platje van een voormalig café, het steekt ruim boven de dijk uit.

Vroeger, toen hij nog beter ter been was, koos hij de uiterste punt van een strekdam als observatiepost. Al zo'n 35 jaar is de Waal met de luchten erboven en de alles besturende en doorzinderende zon zijn onderwerp. Hij weet van windrichtingen die de wolken verschillend sturen en de reacties van het zonlicht daarop. Geen schilderij is hetzelfde. Naast zijn ezel staan altijd een stuk of vijf panelen die corresponderen met een bepaald deel van de dag en dus met de zonnestand; gedurende een werkdag komen die panelen, als hun tijd daar is, allemaal aan de beurt.

In een voormalig schoolgebouw in Varik, vlak bij de boerderij van Den Ouden, werkt Jacob Kuijper (81) die aan de Rijksacademie in Amsterdam hoogleraar vrije schilderkunst was en die in een optimistisch impressionisme alle mogelijke motieven aangreep en nog steeds in reeksen schilderijen verwerkt. Eigenlijk woont hij in Amsterdam, maar al zeventien jaar lang brengt hij zijn meeste tijd door in Varik, in het voormalige schoolgebouw dat eens zijn collega en vriend Joop Sjollema toebehoorde. Na diens dood kon Jacob Kuijper er blijven wonen en werken.

Ook hij ging zich steeds meer op de Waal en het landschap langs de rivier richten. Zijn visie op de rivier is, hoe kan het anders, een totaal andere dan die van Den Ouden. Kuijper ziet en geniet van kleinmenselijk gedoe in een groots landschap, varende schepen, een op de golven dansend voetgangersveerbootje, wapperende vlaggen. Maar ook bij hem die intense gedachte en eerbied voor de luchten, voor het zich eindeloos variërende kleurengamma boven het water, dat er – alles weerspiegelend en weer teruggevend – zelf een bijdrage aan levert. Een perpetuum mobile van kleuren.

Kuijpers wandelt dagelijks over de dijk, neemt waar en ontlaadt zich in zijn atelier; Den Ouden ondergaat het allemaal plein air, directer, zijn indrukken exploderen dan op zijn schilderijen.

Je zou kunnen zeggen dat Jacob Kuijper de intensieve waarnemer is, terwijl Willem den Ouden al werkend in de sfeer en atmosfeer oplost. Hij is sprakeloos, elke dag weer, en kan zich slechts uiten in zijn aquarellen, tekeningen, gouaches, tempera's en olieverven. `De Waal' is de enig mogelijke titel van hun gezamenlijke expositie in de Stadsgalerie van Woudrichem.

Willem den Ouden en Jacob Kuijper; De Waal. Tot 16 oktober in de Stadsgalerie, Vissersdijk 35, Vesting Woudrichem, donderdag t/m zondag van 13-17 uur