Met speurneus ruiken of 't stinkt

Voor stank bestaat nog geen norm. Gelderland nam neuzen in dienst om voortaan preventief te snuffelen.

De provincie Gelderland meldt met trots dat zeven van haar milieuambtenaren in het kader van het `Geurbeleid 2001' zijn geschoold tot gecertificeerde neus.

Zware rokers kwamen niet in aanmerking. Die ruiken te weinig. Fijngevoelige types waren evenmin geschikt. Die ruiken te veel. Voor een plaats in het provinciale `snuffelteam' is een ,,heel gemiddelde geurbeleving' vereist.

Een landelijke stanknorm is er niet. In 1995 besloot de rijksoverheid dat stankoverlast een zaak van provincies en gemeenten is. Stank is ook niet gemakkelijk in objectieve normen uit te drukken, stank heeft geen equivalent zoals de decibel bij geluid. Dus maken provincies nu gebruik van geurlaboratoria. Gelderland stuurt met regelmaat zakken met lucht naar labs in Deventer en Wageningen. Daar werken al zo'n 20 jaar gecertificeerde neuzen: mensen die een diploma van betrouwbaarheid en gemiddeldheid kregen na een uitvoerige test. Zij bezoeken desgevraagd ook industriële gebieden. Met hun neus in de lucht vullen zij daar gestandariseerde vragenlijsten in. Om zo objectief mogelijk te kunnen vaststellen of het stinkt.

Maar het probleem met de gecertificeerde labneuzen, vond de provincie Gelderland, is dat ze niet met spoed kunnen uitrukken. Zij komen op tevoren afgesproken tijdstippen. Routinecontroles zijn het. Waardoor een provincie een bedrijf dat regels overtreedt na klachten moeilijk kan aanpakken. ,,Iedereen kan wel zeggen dat het stinkt', zegt Hugo Belois, medewerker Industrie en Omgevingskwaliteit bij de provincie Gelderland. ,,Daar kun je in vergunningsprocedures dus niets mee.'

Een overzicht van het provinciale milieuklachten- en informatiecentrum geeft een gevarieerde top-10 van boosdoeners. Met afstand op één: recyclingbedrijf Hamstra te Putten (886 klachten). Varkensbedrijf De Knorhof te Buren staat erop met 87 klachten, maar ook kennelijk zwaar riekende ,,buurtactiviteiten' in verscheidene gemeenten (165 klachten). De provincie krijgt jaarlijks gemiddeld 2.500 klachten over stankoverlast. Vorig jaar waren het er plotseling 3.500. Daarom liet Gelderland eigen, permanent inzetbare neuzen certificeren.

,,Nieuw is dat onze neuzen ook iets zeggen over de aard van de geur', zegt Hugo Belois. ,,Tot nu toe vroeg men een gecertificeerde neus: Wat ruikt u? En dan zei die iets in de sfeer van `teerachtig, rotting, mest'. Onze neuzen gaan ook aangeven waar een geur zich bevindt op een schaal tussen extreem aangenaam en extreem onaangenaam.' De provincie hoopt zo tot ,,een preventieve normering voor stank' te komen, zegt woordvoerder Els van Koolwijk.

Binnenkort is er overleg met de gemeenten in Gelderland. In de hoop dat zij op hun terrein hetzelfde doen. Een neus voor iedere friettent dus? Van Koolwijk roept uit: ,,Maar veel mensen vinden frietlucht heerlijk!' Dan: ,,Hoewel, als ze in heel oud vet gebakken worden, jakkie.'