Heilige Kaatje

Zuster Marie Adolphine heette ze. Voor de burgerlijke stand Kaatje Dierkx. Zondag wordt ze heilig verklaard, de eerste Nederlandse martelares aan wie die kerkelijke eer ten deel valt. Vanuit haar geboortedorp Ossendrecht komt een grote delegatie voor de plechtigheid op het Sint-Pietersplein. Maar de volksrepubliek China is woedend.

Kaatje Dierkx hoort bij de 120 martelaren voor het geloof die over een periode van drie eeuwen in China zijn vermoord en als groep heilig worden verklaard. Veel slachtoffers zijn gedood tijdens de Boxeropstand in 1900, een gewelddadig protest tegen de Westerse imperialisten in China. De Gemeenschap van harmonieuze vuisten, die de geschiedenis is ingegaan als de boxers, pleegde aanvallen op werknemers bij buitenlandse bedrijven, op missionarissen die het westerse geloof kwamen verspreiden en op de Chinezen die hen hielpen of die katholiek waren geworden.

China heeft fel geprotesteerd bij het Vaticaan tegen de heiligverklaring van 87 Chinezen en 33 buitenlanders. Veel mensen uit deze groep hebben ,,enorme misdaden begaan'', aldus het Chinese ministerie van Buitenlandse Zaken. Hun heiligverklaring ,,vertekent en vertrapt de geschiedenis en verheerlijkt het imperialisme''.

Ook de timing valt verkeerd. De toch al moeizame verhouding tussen het Vaticaan en China, dat een eigen katholieke kerk heeft, maakt een flinke stap terug. In China wordt 1 oktober gevierd als de geboortedag van de Volksrepubliek, in 1949. De laconieke reactie vanuit Rome is dat de heiligverklaring geen politieke aspecten heeft, en dat 1 oktober in de kerk de dag is van de heilige Theresa van Lisieux, patroon van de missie.

Vrijwel alle buitenlanders die heilig worden verklaard, hielden zich bezig met missiewerk. Kaatje Dierkx was in maart 1899 naar China vertrokken. Ze was toen 33 jaar en zeven jaar daarvoor was ze ingetreden in het Antwerpse klooster van de Zusters Franciscanessen Missionarissen van Maria. Die congregatie was in 1877 in Bretagne opgericht, met missiewerk als hoofddoel.

Met zes andere zusters reisde Dierkx naar de afgelegen provinciestad Tai Yuen Fu, waar zij een weeshuis beheerde. Maar veertien maanden na aankomst werden ze opgepakt door een Boxerleider, en op 9 juli werden de zeven nonnen, met vijf mannelijke religieuzen en een aantal Chinese christenen, vermoord. Hun hart wordt uit hun lijf gerukt en hun hoofden op staken gezet. De legendes willen dat geen vlieg op de hoofden neerstreek en dat de zon drie dagen lang bloedrood gekleurd was.

,,Het mooie van deze heiligverklaring is dat Kaatje Dierkx één van het grote leger van missionarissen, religieuze mannen en vrouwen is, die in de vorige eeuw, vanaf 1850, vanuit Nederland naar de Derde Wereld zijn getrokken, zegt Rud Smit, de rector van het Nederlands College in Rome. ,,Zij is maar door toeval in die rol terechtgekomen, maar dat is wat met heiligen gebeurt: het zit niet in je eigen verdiensten, op een bepaald moment worden mensen gevonden en ten voorbeeld gesteld.

In de verhalen rondom Dierkx wordt soms verteld dat zij het martelaarschap heeft gezocht. Voordat ze vertrok had ze een foto gezien van een pater die op gruwelijke wijze was vermoord. Zij zou toen tegen haar medezusters hebben gezegd: ,,Als ik in stukken gesneden word, ga ik regelrecht naar de hemel.'' Een toneelstuk dat aan haar werd gewijd, kreeg als titel: ,,Ik ben uw brandhout.''

,,Ze wist dat het gevaarlijk was, en heeft dat risico bewust genomen'', zegt Smit hierover.

Hij durft niet te voorspellen hoe belangrijk de heilige Kaatje Dierkx voor de Nederlandse katholieke kerk zal worden. Ze is in 1946 zalig verklaard, de eerste stap naar heiligheid, en binnen het bisdom Breda wordt ze jaarlijks herdacht.

,,Ze was vooral bekend onder haar nette kloosternaam, zuster Marie Adolphine'', zegt Smit. ,,Op het moment dat je haar Kaatje Dierkx noemt, klinkt het al gewoner. Ik merk dat nu de afgelopen maanden de naamsbekendheid enorm toeneemt. Hoe dat verder gaat weet ik niet. Het kan aanslaan.''