EU stelt `asielfonds' in om lasten te delen

De Europese Unie gaat een Vluchtelingenfonds instellen. Daartoe heeft de raad van ministers van Justitie en Binnenlandse Zaken gisteren in Brussel besloten.

Het fonds heeft vooralsnog een levensduur van vijf jaar. De lidstaten kunnen er de laatste drie maanden van dit jaar een bijdrage uit krijgen voor het onderhouden van vluchtelingen, asielzoekers en mensen met een tijdelijke status (zoals de Kosovaren in Nederland). Ook de integratie van toegelaten vluchtelingen en vrijwillige repatriëring van afgewezen asielzoekers kunnen voor een deel uit het fonds worden betaald.

In oktober 1999, tijdens de top van EU-regeringsleiders in het Finse Tampere, toonde staatssecretaris Cohen (Justitie) zich een groot voorstander van deze vorm van burden sharing. Met het fonds kan de EU rechtstreeks bijdragen aan de opvang van asielzoekers en ontheemden, eventuele inburgering of terugkeer.

EU-commissaris Vitorino (Justitie en Binnenlandse Zaken) wilde in december vorig jaar al met uitgewerkte voorstellen voor het Europese Vluchtelingenfonds naar de Commissie. Maar Nederland was huiverig over die voorstellen omdat het er op leek dat er weer een extra potje kwam waarbij geen controle op de besteding is. Die argwaan was ingegeven door een voorstel van de Spaanse premier Aznar, die meteen duidelijk liet blijken dat zijn land een flinke duit uit het fonds zou verlangen.

Een poging van Nederland om de uitkering te relateren aan het aantal asielzoekers per hoofd van de eigen bevolking mislukte toen. Elk land zou jaarlijks een vast bedrag krijgen. In dat geval was er van `burden sharing' geen sprake in de ogen van Cohen, omdat een land als Denemarken bijvoorbeeld relatief veel minder asielzoekers opneemt dan Nederland of Duitsland. Bij de verdeelsleutel die nu wordt gehanteerd wordt wel rekening gehouden met de verhoudingsgewijze last die verschillende lidstaten van de asielzoekers hebben. Het bedrag dat wordt uitgetrokken tot en met 2004, 216 miljoen euro, wordt door Cohen weliswaar als `peanuts' gezien, maar vormt wel een allereerste stap in de richting van een reële verdeling van lasten, zo zei hij gisteren.

Het was eind mei van dit jaar nog ongewis welke welke verdeelsleutel zou worden gehanteerd voor het Europees Vluchtelingenfonds. De kleinere lidstaten stemden een Nederlands voorstel toen weg omdat zij relatief weinig geld uit het fonds zouden krijgen.