DSM stoot petrochemie af voor beleggers

Door het afstoten van de cyclische petrochemie, hoopt DSM zijn imago bij beleggers te verbeteren.

In de toekomstvisie van chemieconcern DSM past geen petrochemie meer. Het bedrijf gaat deze activiteit, waarmee het nu nog de hoogste omzet haalt, geleidelijk afstoten.

Dat maakte bestuursvoorzitter Peter Elverding gisteren bekend tijdens de presentatie van de strategische koers voor de komende vijf jaar. DSM wil zich vooral gaan richten op toepassingen in de farma- en voedingsindustrie en in de communicatietechnologie. De winstmarges zijn hoger, en de markten stabieler. De omzet van DSM in deze sectoren bedraagt nu nog 5 miljard euro (11 miljard gulden). Over vijf jaar moet dat bedrag verdubbeld zijn. De totale jaaromzet van DSM zal dit jaar op ongeveer 8 miljard euro uitkomen.

Elverding sprak gisteren over het eind van een tijdperk. Groot geworden in de steenkool, richtte DSM zich de afgelopen twintig jaar vooral op de grootschalige productie van bijvoorbeeld kunstmest en polymeren zoals polyetheen en polypropeen (vooral verwerkt in folieverpakkingen). Kunstmest werd al eerder de deur uit gedaan, nu volgt de petrochemie. ,,We zijn bezig aan de wortels van het bedrijf'', zei Elverding. DSM wil zich toespitsen op zogeheten specialty chemicals, producten met een minder brede toepassing maar een hoge winstmarge. Voorbeeld daarvan is de supersterke kunstvezel (dyneema) die wordt toegepast in bijvoorbeeld vislijnen, zeildoeken en motorhelmen.

DSM, in 1989 geprivatiseerd, gaat de petrochemie in fasen afstoten. Eerst worden de verschillende business-groepen (koolwaterstoffen, polyetheen en polypropeen) samengevoegd. In het voorjaar van 2001 moet dit zijn afgerond. Daarna gaat DSM op zoek naar een partner. Hiermee wil het chemieconcern een joint venture aangaan. Samen met deze partner hoopt DSM ook de geplande uitbreiding in de petrochemie te bekostigen. DSM heeft in deze sector nu twaalf fabrieken. Twee `krakers' verwerken olie tot grondstoffen als etheen en propeen. Daarnaast zijn er tien fabrieken waar de componenten aan elkaar worden geregen (polymeriseren) tot polyetheen en polypropeen (voor het grootste deel verwerkt in folieverpakkingen). Vijf staan er in Geleen, vijf in Gelsenkirchen. DSM produceerde vorig jaar 1,2 miljoen ton polyetheen, en heeft daarmee een marktaandeel van 12 procent in West-Europa. Van polypropeen werd vorig jaar 800.000 ton gemaakt. DSM wil die capaciteit met de bouw van een aantal nieuwe fabrieken uitbreiden. Die operatie kost naar schatting 1 miljard euro.

Voor het aantal arbeidsplaatsen in de petrochemie hebben de plannen volgens Elverding ,,geen consequenties''. In Geleen werken 2.200 mensen, in Gelsenkirchen 500.

De beslissing van DSM komt op een moment dat de petrochemische industrie een fusiegolf doormaakt. Zo gingen BP, Amoco en Arco samen. Exxon fuseerde met Mobil, net als Total, Fina en Elf. Shell en BASF brachten hun petrochemische tak onder in een nieuw bedrijf, Basell. In hun gevecht om een aandeel van de wereldmarkt te bemachtigen, bundelen de bedrijven hun capaciteit en bouwen nieuwe fabrieken die meer kunnen produceren tegen lagere prijzen. De winstmarges dalen. Voor DSM, een kleine speler in dit veld, wordt het steeds moeilijker om te concurreren tegen zulke giganten.

Daarnaast bieden de markten in de farma-industrie en de specialty chemicals op dit moment volop mogelijkheden voor overnames. Grote bedrijven fuseren, stoten daarbij chemische activiteiten af en richten zich bijna volledig op de lucratieve geneesmiddelenmarkt. Rhône-Poulenc fuseerde met Hoechst en vormde Aventis. Daarbij werden twee chemische takken afgestoten die verder gingen als Rhodia en Celanese. Na de fusie van Sandoz en Ciba, tot Novartis, ontstonden de chemische bedrijven Ciba en Clariant. ,,Er ontstaan allerlei kleine en middelgrote chemische bedrijven. Wellicht zit daar voor ons een interessante overnamekandidaat bij'', zei Elverding.

De sterke groei die DSM verwacht, zal gedeeltelijk aan nieuwe overnames te danken zijn. Maar Elverding verwacht die voorlopig niet in de hoek van de life science products (producten voor de farma- en levensmiddelenindustrie). Twee jaar geleden kocht DSM het Delftse bedrijf Gist-brocades, voor bijna drie miljard gulden. En anderhalve maand geleden deed DSM nog een overname in Amerika, de grootste medicijnenmarkt ter wereld. Voor bijna 2 miljard gulden nam het Catalytica Pharmaceuticals over. Dit bedrijf produceert halffabrikaten voor de geneesmiddelenindustrie. Bovendien maakt en verpakt het zelf ook kant-en-klare medicijnen. ,,Eerst moeten we de integratie met Catalytica maar eens rondkrijgen. Daarna kunnen we over nieuwe overnames nadenken.'' De eerste overname van DSM verwacht Elverding in de hoek van de performance materials (kunsstoffen zoals rubbers, coatings, vezels en harsen). Dat cluster is de afgelopen jaren stevig gereorganiseerd. ,,Daarmee zijn we nu klaar'', aldus Elverding.