Vrouwen letten beter op dan mannen

Het zijn maar kaarten waarin je een patroon moet herkennen. Ach. Maar wie zich niet hélemaal geeft in dit spelletje, verliest geheid. Een lichte aarzeling kan al fataal zijn bij het spel Set! Maar te snel reageren is helemaal fout. En wie ook maar even zijn gedachten laat afdwalen, kan de overwinning echt vergeten. Patroonherkenning is een serieuze zaak.

Bij dit geconcentreerde, maar aangename spel staren alle deelnemers naar twaalf kaarten op tafel. De kaarten zijn voorzien van een of meer ovalen, rechthoeken of golfjes. De opdracht is telkens drie kaarten te vinden (een `set') die op de vier te onderscheiden eigenschappen (vorm, kleur, aantal en `vulling') alle verschillen of gelijk zijn. Wie ten onrechte set! roept, mag even niet meedoen, totdat er een echte set wordt gevonden (dat betekent in de praktijk: éven relaxen). Meestal zijn de in totaal 81 kaarten (3x3x3x3 eigenschappen) er in een kwartiertje doorheengejaagd.

Er spelen zich vreemde processen af bij dit kijk-en-denk-spelletje. Al eerder is in de Volkskrant gemeld dat vrouwen dit spel vaker lijken te winnen dan mannen. En inderdaad: in de kleine kring waarin Set! voor deze krant is gespeeld, is hetzelfde verschijnsel geconstateerd. Wij hadden de vage indruk dat het voordeel van de vrouwen te herleiden is tot een ander type patroonherkenning. De vrouwen in ons gezelschap letten beter op verschillen, zo leek het. Na afloop hadden ze in elk geval relatief veel sets veroverd met bijvoorbeeld 1 rode rechthoek, 2 groene cirkels en 3 paarse golfjes (al dan niet met dezelfde of juist telkens verschillende vulling). De mannen scoorden vaker sets waarbij vorm en aantal gelijk waren en alleen vulling of kleur verschillend waren (een rode rechthoek, een groene rechthoek en een paarse rechthoek).

Wie gelooft in Mannen van Venus-achtige theorieën over de verschillen tussen de geslachten zal het waarschijnlijk niet moeilijk vallen verklaringen te vinden. Ons viel in dit verband echter vooral op hoe moeilijk het is om te observeren hoe je zelf denkt, zeker wanneer je óók nog eens op de kaarten moet letten. Set! vult de gedachten volledig. Zelf heb ik bijvoorbeeld het idee dat ik voordurend hiërarchieën van redeneringen opbouw. Zo van: `bij deze groene golf kan een paarse golf of rechthoek, maar die ligt er niet, dus is er ook een kaart met twee groene golven, nee, dus dan kan ik beter kijken naar een andere kaart met twee symbolen....'. Enzovoorts. Hoewel deze gedachtenreeks zich binnen minder dan een seconde afspeelt, is-ie toch veel te langzaam. Ik heb dit spel tenminste nog nooit gewonnen. En àls ik een set zie, dan zie ik hem verontrustend vaak zonder dat er een redenering aan vooraf is gegaan. Wat is dan nog de waarde van redeneren? Zoals een veelvuldig (vrouwelijke) winnaar het zei: `Ik kijk en dan zie ik meestal wel een set.' Misschien is het aan te leren.

Voor wie wil afkicken van Set! is er nog een vergelijkbaar, maar totaal ander uitgewerkt tweepersoonsspelletje op de markt, met de toepasselijke titel Speed (`Das schnellste Kartenspiel für 2 Spieler'). Hierbij krijgt ieder een stapeltje van dertig kaarten met motieven in verschillende aantallen en kleuren. De opdracht is ze zo snel mogelijk af te leggen op twee aflegstapels: als ze maar in motief, kleur of aantal overeenkomen. Een hilarische race is het gevolg, het afleggen duurt amper een minuut. Je redt het net met ingehouden adem.

Set!, voor 2 tot 8 spelers, vanaf tien jaar. Ravensburg. ƒ24,95. Verkrijgbaar bij spelletjesspeciaalzaken.

Speed, voor 2 spelers, vanaf 8 jaar. ƒ18,95. Speed is op dit moment moeilijk leverbaar.