Nederlandse activisten staan vooral stil in Praag

De rellen in Praag zijn een vervolg op de rellen in Seattle. Verslag van een bustocht met het Platform Praagse Lente.

In Praag is Seattle nooit ver weg. Actievoerders verwijzen er voortdurend naar. Ze zijn in een winning mood sinds activisten daar vorig jaar een vergadering van de Wereldhandelsorganisatie onmogelijk wisten te maken. Bij de top in Praag, in dit geval van IMF en Wereldbank, moet dat ook lukken. `Turn Prague into Seattle'.

Vanuit Nederland zijn bijna honderd actievoerders – veel jonge studenten – gezamenlijk naar Praag gereisd. De reis is georganiseerd door het Platform Praagse Herfst, een ad hoc samenwerkingsverband van kleine linkse groeperingen, waarin de Internationale Socialisten de hoofdrol spelen. Door de optimistische sfeer is ideologische haarkloverij even naar de achtergrond geschoven. ,,Nog niet zo lang geleden was dit volstrekt ondenkbaar'', zegt Dirk van Miert (26) in de bus naar Praag. ,,Mensen kijken je niet meer glazig aan als je begint over anti-kapitalisme. Over de triomf van het liberalisme hoor je niet veel meer.''

Niet iedereen is zo sterk ideologisch gedreven. ,,Ik noem mezelf geen socialist'', zegt Els Wijnstra (21). ,,Maar ik ga toch naar Praag omdat ik vind dat er echt iets aan de schulden van arme landen moet gebeuren, en omdat IMF en Wereldbank zo ondoorzichtig en ondemocratisch werken.''

Actievoerders kunnen elkaar gemakkelijker vinden dankzij internet. Zij hebben eigen, `onafhankelijke' media op het net en speciale websites voor grote demonstraties, zoals `26', zoals de betoging in Praag op internet wordt genoemd. ,,Maar als je iemand echt wil overtuigen moet je een persoonlijk gesprek voeren. Dat lukt je niet met e-mail,'' meent Pieyman Jafari (24).

De bus komt om vijf uur 's ochtends aan in Praag. Onderweg is een video bekeken over de studentenopstanden aan de universiteit van Berkely in Californië in de jaren zestig. In Praag gaan de actievoeders naar het Nimesti Miru park, waar de laatste hand wordt gelegd aan spandoeken. De Nederlanders hebben een doodshoofd met dollartekens in de ogen met een hoge hoed van papier-maché bij zich, symbool van het IMF en Wereldbank. Marxistische en anarchistische groeperingen domineren. Het woord `revolutie' klinkt in vele talen. ,,Als ik de Tsjechische oude mensen zie die naar ons kijken vind ik dat vervelend'', zegt Els Wijnstra. ,,Die hebben echt niet zulke goede herinneringen aan revolutie.''

Daarna volgt een mars door de stad. De hoofdstroom van de demonstratie staat echter al snel stil voor de door de politie hermetisch afgesloten brug, die leidt naar het congrescentrum waar de financiële elite vergadert. Dit is het `Seattle-moment'. Het grootste deel van de Nederlandse groep doet een das voor de mond en een zwembrilletje op tegen traangas. Het blijkt niet nodig te zijn. De politie is geduldig, omdat een doorbraak door het cordon volstrekt onmogelijk is. De demonstranten blijven uren staan in de zon. Jan Marijnisse van de SP, die ook aanwezig is, vindt de organisatie van de demonstraties belachelijk. ,,Als je zoveel mensen op de been hebt, moet je daar iets mee doen, en niet met z'n allen voor een brug gaan staan waar je toch niet overheen komt.'' Na de actie heerste er een nogal matte sfeer. Van Miert is tevreden. ,,Voor de brug staan was precies het juiste beeld: het laat zien dat Wereldbank en IMF niet willen communiceren met de buitenwereld.'' Maar hij voegt er aan toe: ,,Het is wel de vraag hoe lang dit 'top hoppen' nog kan doorgaan. Het wordt steeds moeilijker hoor om daarmee ook daadwerkelijk iets te bereiken, en dat leidt alleen maar tot frustraties.''