Geheime corridor De Medici open voor publiek

Dwars door Florence loopt een kilometerlange gang, die in 1565 door Giorgio Vasari voor Cosimo de Medici werd aangelegd.

De gang was jarenlang gesloten, maar is nu weer geopend als dependance van het Uffizi.

De architectuur van de beroemde Ponte Vecchio over de Arno in Florence vertoont een merkwaardige stijlbreuk. Het eerste dat opvalt aan de brug is zijn bebouwing: al in de middeleeuwen waren hier de winkeltjes gevestigd van edelsmeden, wier hedendaagse vakgenoten een belangrijke trekpleister vormen voor op snuisterijen beluste toeristen. De huisjes en werkplaatsen geven de brug de romantisch-rommelige aanblik, die afleidt van de bouwvormen uit een heel andere tijd in de bovenste verdieping van een van de zijden: over de kneuterige bouwsels strekt zich een goedgeproportioneerde en door middel van vensters regelmatig gelede architectuur uit. Wie die strakke renaissancevormen met de ogen volgt, ziet dat zij zich aan beide oevers van de rivier voortzetten, aan de noordkant slaan ze de hoek om en gaan langs de Arno naar de Uffizi; en ook zuidwaarts strekken ze zich uit in de richting van de Bobolituinen bij het Palazzo Pitti.

Die façade verbergt een gang van meer dan een kilometer lengte die in 1565 in vijf maanden tijd werd gebouwd door Giorgio Vasari. Zijn broodheer, Cosimo de Medici, de toenmalige hertog van Florence, wenste een doorgaande verbinding tussen zijn privépaleis en de officiële residentie, die sinds Cosimo met zijn familie en hofhouding zijn intrek had genomen in het palazzo dat eerder aan de Pitti-familie toebehoorde, bekend stond als het `oude paleis', het Palazzo Vecchio. Deze `zwevende' verbindingsgang, die naar zijn schepper `corridoio vasariano' wordt genoemd, was bedoeld voor privé-gebruik door de hertog en zijn entourage. Het grote publiek heeft er nooit toegang toe gekregen. Pas in juni van dit jaar werd de gang kortstondig voor het publiek opengesteld. En sinds 1 september kunnen geïnteresseerden er, in elk geval nog tot het einde van dit jaar, weer terecht.

Van het beginpunt in het Palazzo Vecchio kun je nu treden in de voetstappen van Cosimo: via een luchtbrug naar de toenmalige Medici-administratie in het huidige Uffizimuseum, en verder langs de Arno over de speciaal voor dat doel opgerichte bogenconstructie. Na de bocht richting Ponte Vecchio gaat het in een rechte lijn verder, tot aan de overkant van de rivier de zware middeleeuwse Torre Martelli de weg verspert. Vasari heeft de gang er met een paar hoekjes omheen geleid en vlak daarna de voorgevel van de kerk van Santa Felicita getransformeerd tot een loggia-façade om de gang ervoor langs te laten lopen. Gebruikers van de corridoio konden daar zelfs een deurtje doorgaan om vanuit hun hoge standpunt de mis in de kerk bij te wonen. Vanaf dat punt is het niet ver meer naar het Palazzo Pitti.

De gang wekt onwillekeurig associaties met de politiek van een strategisch denkend despoot, die zich snel en ongezien van het ene naar het andere paleis wilde kunnen verplaatsen, onderwijl zijn onderdanen door de kleine ronde raampjes bespiedend. Zeker zou de gang zijn nut hebben kunnen bewijzen in tijden van revolte – net zoals in Rome, waar de (sinds kort ook publiek toegankelijke) verbinding tussen het Vaticaan en de Engelenburcht de paus bij onraad een ontsnappingsmogelijkheid bood. Maar de aanleiding voor de bouw van de constructie in Florence duidt er al op dat ook andere motieven een rol speelden. Cosimo de' Medici liet de gang bouwen ter gelegenheid van zijn huwelijk met Johanna van Oostenrijk. Met een gang die destijds moet hebben doen denken aan beschrijvingen die de Romeinse auteur Suetonius had gegeven van vergelijkbare constructies uit de Romeinse Oudheid, zal hij ook, of misschien vooral, indruk hebben willen maken op de vele voorname gasten die voor het huwelijk naar de stad zouden komen.

Tegenwoordig is de corridoio vasariano vooral fascinerend om het verrassende parcours, met vergezichten over de stad en de rivier die nog maar relatief weinigen hebben gezien. De gang die in Cosimo's tijd weliswaar vooral een representatieve functie had, maar goeddeels ongedecoreerd was, is nu bovendien ingericht als een dependance van de Uffizi. Van de vele schilderijen waarmee hij vol hangt, maakt ook de enorme collectie kunstenaarszelfportretten deel uit die al in de zestiende eeuw is begonnen door de familie Medici en sindsdien steeds is uitgebreid. Wie het allemaal wil bekijken moet wel eerst telefonisch reserveren, bestand zijn tegen uitvoerige kunsthistorische toelichtingen in het Italiaans en diep in de buidel tasten voor de ruim 55 gulden die een toegangsbewijs kost.

Corridoio vasariano, Galleria degli Uffizi, Florence. T/m 31/12. Reserveren verplicht: tel. 0039 055 2654321, toegang LIT. 50.000.