Nederland wil grotere openbaarheid

Binnen de Europese Unie (EU) heerst verbazing over het besluit van de Nederlandse regering om bij het Europees Hof van Justitie in Luxemburg in beroep te gaan tegen geheimhouding van militaire documenten.

De Nederlandse houding doorkruist het beleid van Javier Solana, de hoge functionaris voor het buitenlands beleid van de EU, die het Europees Parlement op dit ogenblik ervan probeert te weerhouden een soortgelijke procedure bij het Hof van Justitie te beginnen.

Nederland verzette zich in augustus samen met Finland, Zweden en Denemarken tevergeefs tegen een besluit van de meerderheid van de EU-lidstaten om alle documenten die met defensie en veiligheid en met militair of niet-militair crisismanagement te maken hebben als `geheim' te bestempelen. De vier landen wilden dat in principe alle documenten bij de EU openbaar zijn. Als burgers om inzage van militaire documenten bij de EU vragen, zou een weigering per geval beargumenteerd moeten worden. Nederland heeft zich nu als enige tot het Hof van Justitie gewend.

Volgens diplomaten is het geschil vooral een ,,ideologische'' kwestie. Het resultaat is in ieder geval dat militaire documenten geheim blijven, of Nederland nu wel of geen gelijk krijgt van het Hof van Justitie. Nederland heeft in 1996 al eens nul op het rekest gekregen toen het de rechtsgeldigheid aanvocht van het interne reglement van de Raad van Ministers van de EU, dat een beperkt recht op inzage van documenten regelt. In Brussel wordt verondersteld dat de Nederlandse regering de procedure heeft aangespannen om binnenlands politieke redenen. Met de gang naar het Europees Hof verzet Nederland zich tot het uiterste tegen de EU-geheimhouding.

De meerderheid van de EU-lidstaten besloot in augustus op verzoek van Solana om militaire documenten geheim te houden. Dit zou nodig zijn in verband met de besprekingen met de NAVO over de opzet van een militaire interventiemacht van de EU. Het overgrote deel van de militaire documenten die door de samenwerking met de NAVO bij de EU terechtkomen, zijn stukken die van de NAVO al de classificatie vertrouwelijk, geheim of top-geheim hebben gekregen. De NAVO zou slechts onder garantie van geheimhouding met de EU willen samenwerken.

Voor Nederland heeft een meerderheid van de juridische commissie van het Europees Parlement voor het aanspannen van een procedure bij het Europees Hof gestemd. De voorzitster van het parlement, Nicole Fontaine, moet eind oktober over deze zaak beslissen. Een minderheid in de juridische commissie is tegen zo'n beroepsprocedure, omdat het parlement geen schijn van kans zou hebben om deze te winnen.