Een Romeinse Clinton

De Mooie Jongen tegen de Miljardair – zo zal de Italiaanse politiek er de komende maanden uitzien nu duidelijk is geworden dat het Francesco Rutelli is, de 46-jarige burgemeester van Rome, die moet proberen mediamagnaat en rechtse oppositieleider Silvio Berlusconi van de overwinning af te houden.

Een besluit hierover stond gepland voor medio oktober. De centrum-linkse coalitie zou dan kiezen tussen premier Giuliano Amato en Rutelli. Maar gisteravond verraste Amato vriend en vijand door de eer aan zichzelf te houden. ,,Ik verzoek de coalitie zich in Rutelli te herkennen als kandidaat-premier, zei hij in een politiek praatprogramma op tv. Rutelli gaat de arena in terwijl Amato op de winkel past.

Dit hing al weken in de lucht. Amato is bekwaam, heeft een enorme regeringservaring, kent zijn dossiers, spreekt zijn talen. Maar hij mist dat vonkje dat Rutelli kan doen overslaan. Rutelli is politiek oecumenischer, fysiek aantrekkelijker, bijna twintig jaar jonger. De Romeinse Clinton, zo wordt hij wel genoemd. Of ook wel: Cicciobello, de mooie jongen. Hij is ijdel genoeg om dat niet tegen te spreken.

Rutelli is voor veel kiezers aantrekkelijk omdat hij nieuw is. Berlusconi heeft zijn opiniepeilingen goed bestudeerd en bespeelt daarom het verlangen naar politieke vernieuwing onder de kiezers. Centrum-links kon daar weinig tegenover zetten. De meeste leiders waren ex. Ex-communist. Ex-socialist. Ex-christen-democraat.

Rutelli heeft niet die schaduw van oude politieke partijen over zich. Hij is in 1975 lid geworden van de Radicale Partij en stapte in 1989 over naar de Groenen. Dat waren lichte groeperingen, zonder kostbaar partij-apparaat. Bij de burgemeestersverkiezingen in 1993 in Rome presenteerde hij zich als de man van de vernieuwing, de kandidaat op de brommer. Dat is hij blijven doen toen hij zich in 1996 aansloot bij de Olijf-coalitie van Romano Prodi, en toen hij later overstapte naar diens partij, de Democraten.

In dat opzicht is Rutelli de politicus ter linkerzijde van wie Berlusconi het meest te vrezen heeft. Uiterlijk juni volgend jaar moet er worden gekozen. Rutelli zal ongetwijfeld proberen de Olijf-coalitie waarmee Prodi in 1996 de verkiezingen won, nieuw leven in te blazen. Dat brede linkse verbond, dat in 1996 veel kiezers trok die geen gebruik maakten van de kans om gelijktijdig op een linkse politieke partij te stemmen, leek ter ziele toen Prodi in 1998 werd gewipt in een paleiscoup. Maar Prodi's opvolger Massimo D'Alema moest begin dit jaar het veld ruimen. Toen kwamen er weer kansen voor de Olijf.

De val van D'Alema had duidelijk gemaakt dat een kandidaat-premier van de Linkse Democraten, de grootste coalitiepartij, geen kans zou hebben. Die is daarvoor onder D'Alema toch te veel ex-communistisch gebleven. Rutelli leek het beste bindmiddel. Die rol heeft hij steeds gezocht. Ook als burgemeester koos Rutelli bijna nooit voor de harde confrontatie. Een piacione, zeggen sommigen. Iemand die door iedereen aardig gevonden wil worden.

Dat is de reden dat ook politieke vrienden kritiek op hem hebben. De scherpste woorden kwamen van Antonio Di Pietro, de voormalige officier van justitie achter de smeergeldonderzoeken en nu senator. ,,Rutelli denkt alleen maar aan zijn imago, zei Di Pietro. ,,Anderen bouwen, maar Rutelli neemt nooit enig risico, hij gebruikt het werk van anderen.

Linkse coalitiegenoten die vinden dat de katholieke kerk te veel te vertellen heeft in Italië, geloven ook niet echt in de religieuze bekering van Rutelli. Hij was in 1982 voor de wet getrouwd, met journaliste Barbara Palombelli. Tot verrassing van velen besloot het echtpaar in 1995, in de aanloop naar het jubeljaar, ook voor de kerk te trouwen.

De ambitieuze Rutelli heeft een goed gevoel voor timing. Als burgemeester heeft hij geduldig gewacht op zijn kans, intussen werkend aan zijn imago. Onder zijn regie zijn de miljarden guldens voor het jubeljaar redelijk goed gebruikt. Veel plannen zijn niet doorgegaan, vooral die voor verbetering van de verkeersdoorstroming binnen de stad. Maar op de rondweg zijn de files kleiner geworden en Rome zelf heeft een enorme opknapbeurt gekregen. En toen de hoofdstad in augustus zonder grote problemen twee miljoen jubeljongeren had ontvangen, was de tijd rijp voor de grote stap, een officiële kandidatuur.